تابستان92
نام و نام خانوادگی دانشجو: زهرا قيامي
«كليّة حقوق مادي و معنوي مترتب بر نتايج اين پايان نامه
براي دانشگاه آزاد اسلامی واحد تويسركان و استاد راهنما محفوظ است.»

واحد تویسرکان

گروه فقه ومباني حقوق اسلامي
پايان نامه براى دريافت درجه كارشناسى ارشد (M.A )

عنوان
بررسي حكم فقهي سِحر از ديدگاه مذاهب اسلامي

استاد راهنما:
دكتر علي محمد برنا

استاد مشاور:
دكتر ذبيح مطهري خواه

نگارش:
زهرا قيامي

تابستان1392
واحد تویسرکان
گروه فقه و مباني حقوق اسلامي
پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد (M.A)
عنوان:
بررسي حكم فقهي سِحر از ديدگاه مذاهب اسلامي
نگارش:
زهرا قيامي
تابستان 92
در تاريخ توسط هيأت داوران زير بررسي و با درجه به تصويب نهايي رسيد.
هیأت داوران:نام و نام خانوادگی:مرتبۀ علمی: امضا1- استاد راهنما:دكتر علي محمد برنا2- استاد مشاور:دكتر ذبيح مطهري خواه3- استاد داور:دکتر حسن رضا خلجی
واحد تویسرکان
باسمه تعالي
صورتجلسه ي دفاع
با تاييدات خداوند متعال، جلسه ي دفاع از پايان نامه ي کارشناسي ارشد خانم:زهرا قياميدررشته ي: فقه و مباني حقوق اسلامي
تحت عنوان:بررسي حكم فقهي سِحر از ديدگاه مذاهب اسلامي
با حضور استاد راهنما ، استاد مشاور و هيات داوران در دانشگاه آزاد اسلامي واحد تويسرکان درتاريخ :
تشکيل گرديد.
دراين جلسه ، پايان نامه با موفقيت مورد دفاع قرار گرفت.
نامبرده نمره ي با امتياز دريافت نمود.
استاد راهنما : جناب آقاي دكتر علي محمد برنا
استاد مشاور: جناب آقايدكترذبيح مطهري خواه
داوران :
1.جناب آقاي دكتر
رئيس تحصيلات تکميلي واحد : جناب آقاي دكتر سعید جامه بزرگي
معاون پژوهش و فناوری دانشگاه آزاد اسلامي واحد تويسرکان
تشکر وسپاس
تقدیم به:
واحد تویسرکان
باسمه تعالی
تعهد اصالت رساله یا پایان نامه
اینجانب زهرا قيامي دانش آموخته مقطع کارشناسی ارشد ناپیوسته/دکترای حرفه ای/دکترای تخصصی در رشته فقه و مباني حقوق اسلامي که در تاریخ …………………… از پایان نامه/رساله خود تحت عنوان بررسي حكم فقهي سِحر از ديدگاه مذاهب اسلامي”
با کسب نمره …………….. و درجه ……………… دفاع نموده ام بدینوسیله متعهد می شوم :
1) این پایان نامه/رساله حاصل تحقیق وپژوهش انجام شده توسط اینجانب بوده و در مواردی که از دستاوردهای علمی و پژوهشی دیگران ( اعم از پایان نامه، کتاب، مقاله و …) استفاده نموده ام، مطابق ضوابط و رویه موجود، نام منبع مورد استفاده و سایر مشخصات آن را در فهرست مربوطه ذکر و درج کرده ام.
2) این پایان نامه/رساله قبلا برای دریافت هیچ مدرک تحصیلی ( هم سطح، پایین تر یا بالاتر ) در سایر دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی ارائه نشده است.
3) چنانچه بعد از فراغت از تحصیل ،قصد استفاده و هرگونه بهره برداری اعم از چاپ کتاب،ثبت اختراع و… از این پایان نامه
داشته باشم، از حوزه معاونت پژوهشی واحد مجوزهای مربوطه را اخذ نمایم.
4)چنانچه در هر مقطع زمانی خلاف موارد فوق ثابت شود،عواقب ناشی از آن را می پذیرم و واحد دانشگاهی مجاز است با اینجانب مطابق ضوابط و مقررات رفتار نموده و در صورت ابطال مدرک تحصیلی ام هیچگونه ادعایی نخواهم داشت .
نام ونام خانوادگی: زهرا قيامي
تاریخ و امضاء:

فهرست مطالب
عنوانصفحه
مقدمه2
کلیات تحقیق4
شرح و بیان مسئله5
تاریخچه تحقیق5
پرسشهای تحقیق………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………6
اهمیت و ضرورت تحقیق6
اهداف تحقیق ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….6
روش کار و روش تحقیق7
وا‍‍‍‍ژگان كليدي10
فصل اول: بررسي مفهوم شناسي سِحر و ديدگاههاي مختلف در مورد آن
بخش اول: معنا شناسي سِحر از نظر لغوي و اصطلاحي
1-1- معناي لغوي و اصطلاحي سِحر12
1-1-1- معناي لغوي سحر12
1-1-2- معناي اصطلاحي سحر13
1-1-2-1- معناي اصطلاحي سحر از ديدگاه فقهاي شيعه13
1-1-2-2- چشم زخم14
1-2- آيا چشم زخم واقعيت دارد؟14
1-2-1- پيشينه ي سحر15
1-2-1-1- تاريخچه جادوگري در ملل مختلف15
1-2-1-2- سحر در عصر حاضر16
1-1-1-1- سحر از ديدگاه فقها و علماي دين19
بخش دوم: ماهيّت سِحر و جادو و تاريخچه آن
1-2-2- مفهوم سحر25
1-2-2-1- تاريخچه سحر25
1-2-2-2- چگونگي تأثير سحر27
1-2-3- استفاده از سحر براي مبارزه با قرآن و پيامبر28
1-2-3-1- جادوگري از نظر تورات28
1-2-3-2- تأثير تكويني سحر به اذن خدا29
1-2-4- سحر و جادو تا چه اندازه صحت دارد30
بخش سوم: تمايز بين معجزه ، كرامت ،سِحر ـ چگونگی مقابله با طلسم؟
1-2-4-1- مفهوم معجزه33
1-2-4-2- تمايز بين معجزه و سحر از ديدگاه قرآن كريم34
1-2-5- تعاريفي ديگر از تفاوت سحر با معجزه 36
1-2-5-1- فرق معجزه و شعبده37
1-2-5-2- تمايز كرامت و سحر از نظر فقهي38
1-2-6- تعريف طلسم40
فصل دوم: سِحر و جادو در قرآن و روايات
بخش اول: جايگاه سحر از ديدگاه قرآن كريم
1-2-6-1- سحر از ديدگاه قرآن كريم45
1-2-6-2- منشاء كفر ساحران از ديدگاه قرآن كريم46
1-2-7- يِأجوج و مِأجوج47
1-1-7-1- قرآن و عهد عتيق47
1-2-7-1- انواع معني سحر در قرآن كريم51
1-2-7-2- ساحري كردن از نظر قرآن كريم52
1-2-8- سحر و پيامبران در قرآن53
بخش دوم: سحر و جادو در روايات و كلمات فقها
1-2-8-1- سحر از ديدگاه روايات57
1-2-8-2-اسلام و علوم غريبه59
1-2-9-حكم تعليم سحر60
1-2-9-1- سحر از منظر فقه و حديث61
1-2-9-2- حكم فقهي سحر62
1-2-9-3- آيا جادوگري در اديان ديگر هم مردود شناخته شده است يا اين كه فقط در دين اسلام اين طور است؟63
بخش سوم: مقايسه ديدگاههاي روايات و جامعه شناسان در مورد سحر
1-2-9-5- معناي جادو و هدف جادو و سحر نزد مردم شناسان و علماي ديني و متون دینی ما يكي نيست ، هر چند بسيار به هم نزديك است68
1-2-9-6- بطلان و بي ثمري سحر73
1-2-9-7- آيا مي شود به ساحران مراجعه نمود؟74
1-2-10- علائم دعا نويسان شرعی74
1-2-10-1- خصوصيات جادوگران حيله گر74
فصل سوم: بررسي انواع مصاديق سحر و جادو و تشريح اعمال مرتاضان و دراويش
بخش اول: تردستي (شعبده يا چشم بندي) ، پيش گويي و جن گيري
1-2-10-2- تردستي78
2-1- تردستي از نظر فقهي78
2-1-1- انواع تردستي و تاريخچه ي آن79
2-1-2- پيش گويي80
2-1-2-1- پيش گويي از نظر فقهي81
2-1-2-2- رواياتي درباره ي پيش گويي81
2-2- آيات قرآن در مورد پيشگويي83
2-2-1- اشاره به حركت زمين83
2-2-2- پايه و اساس علم و نجوم86
2-3- ماده اوليه جن چيست؟87
2-3-1- جن گيري88
2-4-1- جن گيران چطور افرادي هستند؟88
2-3-2- تسخير جن از نظر فقهي89
2-4- همه چيز درباره ي جن از ديدگاه قرآن90
2-4-1- آيا از جن بايد ترسيد؟93
بخش دوم: كهانت
2-4-1-1- كهانت95
2-4-1-2- خبر دادن از آينده به كمك شياطين نوعي شرك است96
2-4-2-كهانت از نظر قرآن كريم96
2-4-2-1- انواع كهانت97
2-4-2-2- حكم كهانت از نظر فقهي102
2-5- كاهنان و خبر بعثت پيامبر103
2-5-1- مرتاضان و دراويش كه هستند؟103
2-5-1-1- سحر با كمك اجنه و با تسخير جن105
2-5-1-2- تأثير اراده در خوارق عادات مرتاضان و دراويش106
2-5-2- انواع افعال و اعمال خارق العاده مرتاضان و دراويش107
2-5-2-1- وجود افعال خارق العاده اي كه مستند به اسباب طبيعي و عادي نيستند108
2-5-2-2- تأثير اراده در افراد خارق العاده109
بخش سوم: چشم زخم ، علم هيپنو تيزم و تب احضار ارواح در مرتاضان و دراويش
2-5-3- چشم زخم111
2-4-2-5- اعتقاد مردم به چشم زخم111
2-5-3-1- چشم زخم و واقعيت آن از نظر روايات112
2-5-3-2- آيا چشم زخم حقيقت دارد؟113
2-5-4- يك داستان باورنكردني براي باور كردن113
2-5-4-1- چشم زخم از نظر اسلام114
2-5-4-2- اهميت مجزا كردن خرافات از چشم زخم با ذكر مثال115
3-1- تعويذات جهت دفع سِحر و جادو و چشم زخم116
3-1-1- هیپنوتیزم120
3-1-1-2- تاريخچه هيپنوتيزم120
3-1-2- روش هاي هيپنوتيزم121
3-1-2-1- روش كياسون123
3-1-2-2- در روان درماني124
3-2- توصيفي ديگر از هيپنوتيزم و اينكه هيپنوتيزم از نظر فقهي چه حكمي دارد؟124
3-2-1- تعريف هيپنوتيزم از ديدگاه نظريه پردازان125
3-2-1-1- چگونگي صحت ارتباط با ارواح و احضار آنان128
3-2-1-2- احضار ارواح از نظر علمي و فلسفي129
3-2-2- شبهاتي در مورد مسئله احضار ارواح129
3-2-2-1- احضار ارواح از ديدگاه فقهي133
3-2-2-2- تشريح ابعاد احضار روح136
3-3- كلي گويي و احضار ارواح137
3-3-1- جلسه ي ارتباط با ارواح138
نتيجه گيري 143
پيشنهادها149
فهرست منابع و مآخذ150
چكيده لاتين156
مقدمه
همان‌گونه كه در قرآن مجيد آمده است،‌دين در نزد خداوند، اسلام است و خداوند اين دين را به عنوان دين جاويدان براي انسان پسنديده است و هدف آن را رساندن انسان به سعادت دنيا و آخرت مي‌داند كه براي رسيدن به اين هدف برنا‌مه‌هايي را براي تمام شئونات زندگي فردي، اجتماعي،‌سياسي، عبادي، دنيوي، اخروي و …انسان در نظر گرفته است و آن چه را كه لازمه پيمودن راه سعادت و كمال انسان دانسته،‌ واجب و انسان را ملزم به انجام آنها نموده است و آن چه را كه مانع پيمودن راه سعادت و كمال انسان دانسته، حرام كرده و انسان را از انجام آن نهي نموده است.
يكي از چيزهايي كه مانع رسيدن انسان به سعادت است و خداوند از آن نهي فرموده، مساله سِحر و ساحري مي‌باشد كه فرمان داده است چنان چه كسي مرتكب اين عمل شود، بايد مجازات شود؛‌اسلام دين كاملي است كه هيچ گونه عيب و نقصي در آن راه ندارد؛ بنابراين بي جهت و بدون اتمام حجت كسي را مجازات نمي‌كند. در مورد مساله سِحر نيز برنامه اسلام اين است كه بدون دليل و حجت ساحر را مجازات نمي‌كند. بنابراين براي پيشگيري از وقوع سِحر، برنامه‌هايي را تدارك ديده تا كسي مرتكب اين عمل نشود و چنان‌چه كسي به اين برنامه‌ها توجه نكند و عمل سِحر از او سر بزند او را مجازات مي‌كند. بعضي از اين برنامه‌ها به شرح ذيل مي‌باشد:
1- اسلام انسان‌ها را تشويق به دين‌داري و واقعيت‌پذيري مي‌نمايد و اين كه نهي مي‌كند برخي انسان‌ها را به ساحري روي آوردن زيرا آنها هرگز روي رستگاري را نمي‌بينند. اسلام انسان‌ها را از خرافه‌پرستي نهي مي‌كند و افراد مي‌توانند براي گره‌گشايي مشكلات خود همواره از خدا كمك بخواهند چرا كه ياد خدا آرام‌بخش دل‌هاست.
2- انسان‌ها مي‌توانند به جاي روي‌آوردن به ساحري يا قبول سِحر دست دعا و تضرع به درگاه خداوند بردارند و همواره از آيات الهي ياري بخواهند كه اثرات مثبت و ساحري اثرات منفي دارد، از ياد خداوند غافل نشوند و به قضا و قدر الهي اعتقاد داشته باشند زيرا اين طور فردي، همواره از زندگي راضي و خرسند است و اندوه مشكلات را نمي‌خورد.
3- خداي تعالي در قرآن سوره انعام آيه 97 مي‌فرمايد:
«اوست خدايي كه ستاره ها را براي شما قرار داد تا در تاريكي‌هاي بيابان و دريا به آنها راه بيابيد، و ما براي مردم دانا نشانه‌هاي قدرت خود را بيان كرديم.
بيان مسئله
با توجه به اين كه موضوع اين تحقيق، بررسي حكم فقهي سِحر از دیدگاه مذاهب اسلامي است، هدف نگارنده اين است كه با مراجعه به قرآن كريم به عنوان اولين و مهم‌ترين منبع احكام، احاديث معصومين – عليهم السلام – كتب تفسيري مفسرين شيعه و اهل سنت و كتب فقهي فقهاي مذاهب اسلامي حكم تكليفي سِحر را بيان نمايد كه شارع مقدس از بين احكام پنج‌گانه‌ي تكليفي(واجب، حرام، مستحب،‌مكروه و مباح) كدام حكم را براي سِحر در نظر گرفته است و چنان چه ثابت شود شارع مقدس حكم تكليفي حرمت را براي سِحر در نظر گرفته است، احكام وضعي ناشي از آن، ‌چه هستند؟ و آيا اين احكام تكليفي سِحر كه حرمت است به صورت مطلق يا نسبي؟ يعني آيا سِحر براي تمام افراد انسان‌ها و تمام شرايط حرام است يا نه بعضي از افراد استثناء شده‌اند و در بعضي شرايط حرمت تبديل به حليت مي‌شود؟‌و اگر حكم تكليفي حرمت تبديل به حليت شد حكم وضعي آن نيز برداشته مي شود يا به قوت خود باقي است؟
تاريخچه‌تحقيق
در اين‌كه سِحر از چه زماني در ميان بشر پديدار شد و چه كسي آن را در ميان ديگران انتقال داد، نظرات فراواني داده شده كه هيچ كدام قانع كننده نيست اما آن نظري كه بيشتر با ظاهر آيات قرآني سازگار است اين است كه آغاز پيدايش سِحر به صورت علمي منسجم و دانشي كه از استاد به شاگرد انتقال پيدا مي‌كرد به زمان حضرت سليمان(ع) برمي‌گردد و خاستگاه آن، قوم يهود مي‌باشد گرچه قبل از حضرت سليمان (ع) نيز سِحر و جادو ميان يهوديان رواج داشته است؛‌ مثل ساحران فرعون در زمان حضرت موسي(ع).
دانشمندان و فقيهان مسلمان مسئله سِحر را در ضمن كتاب متاجر بيان و حكم آن را بيان نموده‌اند. امام خميني(ره)در كتاب تحرير الوسيله به بيان احكام آن پرداخته و شيخ انصاري (ره) در كتاب مكاسب در ضمن مكاسب محرمه احكام آن را بيان نموده است و مفسراني نيز در ضمن آيات قرآن از آن بحث نموده‌اند، مانند:علامه طباطبائي (ره)در الميزان و علامه مجلسي (ره) نيز در كتاب بحارالانوار در مناسبت‌هايي از آن سخن گفته است.
پرسش‌هاي تحقيق
1- مذاهب اسلامي درباره ي سِحر و جادوگري چه حكمي را بيان نموده‌اند؟
2- حد ساحري چيست؟
3- موارد جايز بون تعليم سِحر و استفاده از آن كجاست؟
4- آيا سِحر با تردستي تفاوت دارد؟
ضرورت، اهداف و اهميت تحقيق
آن چه باعث شد نگارنده موضوع تحقيق خود را در رابطه با سِحر انتخاب نمايد اين بود: از زماني كه خود را شناخته، مسأله سِحر در اين كشور وجود داشته و اين موضوعي بود كه ذهن نگارنده را به خود مشغول نموده بودكه چرا در اين جامعه اسلامي بايد كلاهبرداران سودجويي وجود داشته باشند كه به ساحري پرداخته، جيب مردم را خالي كنند و با شياطين و ارواح و يا اَجنه ارتباط برقرار نمايند؟
نگارنده با پرداختن به اين موضوع به دنبال اين هدف است تا با مراجعه به قرآن كريم، احاديث معصومین(عليهم السلام)كتب تفسيري مفسرين شيعه و اهل سنت و كتب فقهي فقهاي مذاهب اسلامي و جامعه‌شناسان احكام مربوط به سِحر را به دست آورد تا مشخص شود كه علت رواج سِحر و جادو در جامعه اسلامي، فقدان احكام و قوانين لازم از سوي شارع مقدس براي مجازات ساحر است يا نه علت سِحر و جادو سهل انگاري دستگاه قضايي است كه احكام و قوانین لازم از سویشارع مقدس را در مورد ساحران به اجرا درنمي‌آورد يا مشكل از اين جهت است كه ماهيت سِحر و مسائلي كه به آن وابسته است به گونه‌اي است كه اجازه نمي‌دهد ساحر آن گونه كه لازم و شايسته است مجازات شود. در شرايط كنوني پرداختن به اين موضوع اين اهميت را دارد كه احكام مربوط به سِحر به صورت يك‌جا، مطرح شود تا هم قضات محترم از آن استفاده نمايند و هم ديگران با مطالعه اين تحقيق با مجازات سِحر آشنا شوند. بالطبع در نظام جمهوری اسلامی باید طبق قوانین شرع اسلام برای مجازات ساحر قوانینی وضع شده باشد.
عامه‌ي مردم با خواندن مطالب اين تحقيق با اعمال ساحران آشنا شوند و بدانند كه آنها كلاهبرداراني بيش نيستند و هدف عمده ساحران از انجام سِحر خالي كردن جيب مردم است. در مقابل مردم نيز بايد با دوري كردن از خرافه‌پرستي و خودباوري ديني و تقويت حسِّ خداشناسي و ايمان خود از اين كلاهبرداران شياد دوري گزينند.
فرضيه‌هاي تحقيق
1- به نظر مي‌‌رسد تمام مذاهب اسلامي در مورد مسئله سِحر، آن را حرام مي‌دانند!
2- به نظر مي‌رسد حد ساحر مسلمان حد محارب(قتل)است!
3- به نظر مي‌رسد تعليم سِحر و جادو و استفاده از آن براي باطل كردن و عقده گشايي سِحر ساحران جايز است!
4- به نظر مي‌رسد تردستي همان سِحر و جادو است مگر در آن از نيروهاي ماوراءالطبيعه استفاده نشود!
روش تحقيق
روش اين تحقيق به صورت تحليلي و توصيفي است كه به صورت فيش برداري و كتابخانه‌اي انجام شده است.
واژگان كليدي
هدف نگارنده در اين بخش اين است،‌ كلمات مبهمي كه ممكن است براي خوانندگان گرامي نامفهوم باشد در چند سطر، به صورت خلاصه و با استفاده از ادله‌هاي قرآني معنا نمايد.
1- سِحر و جادو: سِحر عملي خارق العاده است كه آثاري در وجود انسان ها مي‌گذارد. كسي كه اين عمل از او سر مي‌زند ساحر يا جادوگر نام دارد.1
سِحر گاهي فريفتن، تردستي و چشم‌بندي است و در خارج حقيقتي ندارد؛ چنان‌كه خداوند متعال در قرآن مي‌فرمايد:« فإذا جبالُهُم وَ عِصَِِهُم يُخَيَلُ اِلیه مِن سِحرهم أنها تُسعي»
ترجمه:« ريسمان‌ها و عصاي جادوگران زمان موسي در اثر سِحر خيال مي‌شد كه حركت مي‌كنند». 2
2- تردستي: تردستي يا شعبده يا چشم‌بندي عبارت است از حركات سريعي كه بیننده خيال مي‌كند شعبده باز افعال عجيبي را انجام مي‌دهد در حالي‌كه با سرعت دست، از خطاي چشم بيننده استفاده مي‌كند. كسي كه اين عمل از او سر مي‌زند تردست يا شعبده باز نام دارد.3
خداوند در اين بارهمي‌فرمايد:« يُريدُ اَن يُخرِجَکُم مِن اَرضِكُم بِسِحرهِ فماذا اتَامُرون»
ترجمه:«مي‌خواهند بدين سِحر و شعبده شما مردم مصر را از كشور خود آواره كنند». 4
تردستي شبيه سِحر و جادو است با اين تفاوت كه در آن از نيروهاي ماوراءالطبيعه استفاده نمي‌شود كه اگر استفاده شود اطلاق نام سِحر بر او واجب مي‌شود.5
3- پيش‌گويي: گفتن پيشامدها قبل از وقوع آنها پيش گويي نام دارد، مثلاً منجمان با استفاده از علم نجوم در صدد پيش‌گويي حوادث عالم برمي‌آيند يا توسط علم نجوم طلسم می كنند. البته اطلاق نام«سِحر» به پيش‌گويي مسامحه به نظر مي‌رسد؛‌ شخصي كه اين عمل از او سر مي‌زند پيش‌گو نام دارد.6
4- كهانت: عملي است موجب اطاعت اجنه از فردي به نام كاهن. به عبارت ديگر شخص كاهن اجنه را به خدمت مي‌گيرد با آن كه كهانت جادو نيست ولي شبيه جادو است.7
5- جن‌گيري: جن‌گيري تلاش براي اخراج اجنه، شيطان يا ارواح شرور از شخص يا محلي است كه باور دارند مورد تسخير قرار گرفته است. كسي كه عمل جن‌گيري را انجام مي‌دهد جن‌گير ناميده مي‌شود و آنان قدرت تسخير جن و احضار آن را دارند. ماده‌ي اوليه‌ي جن از آتش است چنان چه خداوند در قرآن مي‌فرمايد:« وَالجانَ خَلَقناهُ مِن نارِ السَمومِ »
ترجمه: «جن را پيش از آن از آتش سوزان و بي دود خلق كرديم». 6
1-1- معناي لغوي و اصطلاحي سِحر
با توجه به اين كه موضوع اين تحقيق، بررسي حكم فقهي سِحر از ديدگاه مذاهب اسلامي است، سعي مي‌شود تا معناي واژه «سِحر» هم از نظر كتب فرهنگ لغت عربي و هم از نظر كتب فقهي فقهاي مذاهب اسلامي مورد بررسي قرار گيرد. لازم به ذكر است لغويون در كتب فرهنگ لغت و فقها در كتب فقهي، واژه«سِحر» را مترادف واژه «جادو» دانسته‌اند.
1-1-1- معناي لغوي سِحر
«سِحر» لفظي است عربي به معناي تغيير دادن ماهيّت و صورت واقعي شيء به امري غير حقيقي يا خيالي،‌ مترادف آن در زبان فارسي«جادو» نام دارد.8
در هندوستان سِحر را ياتو«yatu» مي ناميدند. در زبان پهلوي «جادوك» و در ادبيات زرتشتي به معناي« دروغ» و «دروغ‌پرست» عنوان شده است.9
در مقاييس اللغه به معناي «خدعه و نيرنگ» آمده است كه حق را به صورت باطل درمي‌آورد.10
سحر تصرَفی است که در چشم می شود تا شخص گمان کند، کاری که انجام می شود، همان گونه است که وی می بیند، در حالی که آن گونه نیست. سحر عملی است پنهان که چیزی را برخلاف صورت و جنس آن در ظاهر، می نمایاند.11
1-1-2- معناي اصطلاحي سِحر
سِحر در اصطلاح، امري شگرف است كه به امر خارق العاده شباهت دارد، اما خود امري خارق العاده نيست،‌ زيرا اولاً آموختني است و ثانياً؛ انجام آن به ارتكاب كارهاي زشت باعث مي‌شود كه انسان مورد وسوسه‌هاي شيطان قرار بگيرد. 12
ارتباط و استفاده عملي از ارواح و شياطين در اصطلاح لغوي و فقهي سِحر نام دارد. طبق دلايل قرآني، روائي و فقهي، ساحري به صلاح زندگي دنيوي و اخروي نيست.
1-1-2-1- معناي اصطلاحي سِحر از ديدگاه فقهاي شيعه
سيد ابوالحسن اصفهاني در وسيله النجاه مي‌گويد: سِحر عبارت است از نوشتن يا خواندن اوراد مخصوص، يا سوزاندن به آتش و دود كردن چيزهاي مخصوص، يا نقش كردن صورت، يا دميدن، يا گره زدن، يا چند چيز را به وضع خاصي و جاهايي دفن كردن؛ او را حاضر كند يا اين كه او را خواب و بيهوش كند يا ايجاد محبت يا دشمني بين او و ديگري كند؛ مثل دل‌بستن زن و مرد به همديگر و يا جدايي انداختن ميان آنها. 13
1-1-2-2- چشم زخم
چشم زخم نوعي از سِحر است. بسياري از مردم معتقدند كه در بعضي از چشم‌ها اثر مخصوصي است كه وقتي از روي اعجاب به چيزي بنگرد، ممكن است آن را از بين ببرند يا در هم بشكنند و يا انسان را بيمار يا ديوانه كنند. اين باور از نظر عقلي امر محالي نيست. امروزه بسياري از دانشمندان معتقدند كه در بعضي از چشم‌ها نيروي خاصي نهفته شده است كه كارايي زيادي دارند وقتي با تمرين و ممارست مي‌توان آن را پرورش داد. خواب مغناطيسي از طريق همين نيروي مغناطيسي انجام شدني است. 14
سؤالي در اينجا مطرح است: آيا آيه‌ي« اِنْ يَكادَ الذينَ كَفَروا لَيَزِلقونَكَ بابصارِهم»، خاصيت جلوگيري از چشم زخم دارد؟ ما كه حالا به مدركي (حديثي، جبهه‌اي)برخورد نكرده‌ايم كه دلالت كند و بگويد از اين آيه براي چشم زخم استفاده كنيد. اين كه اين آيه براي دفع چشم زخم باشد مسئله‌ي ديگري است. چيزي كه از طرف پيغمبر يا ائمه به ما نرسيده است، از پيش خود نبايد بتراشيم. نظر به اين كه روح مردم براي چنين چيزي آمادگي دارد و آن را از پيش خود ساخته‌اند.
1-2- آيا چشم زخم واقعيت دارد؟
در دنياي كه اشعه ليزر و نامرئي است، مي‌تواند كاري كند كه از هيچ سلاح مخرب ديگري ساخته نيست. پذيرش وجود نيرويي در بعضي از چشم‌ها كه از طريق امواج مخصوصي در طرف مقابل اثر بگذارد، چيز عجيبي نيست. بسياري نقل مي‌كنند كه با چشم خود افرادي را ديده‌اند كه داراي اين نيروي مرموز چشم بوده‌اند و افراد يا حيوانات يا اشيايي را از طريق چشم زدن از كار انداخته‌اند. 15
1-2-1- پيشينه‌ي سِحر
تاريخ سِحر و جادوگري در زندگي بشر مشخص نيست، ولي اينقدر مي‌توان گفت كه از زمان‌هاي خيلي قديم اين كار در بين مردم رواج داشته است. 16
از زمان‌هاي بسيار دور اين احساس در بشر وجود داشته است كه او با موجودات شرور روبروست و در مقابله و رويارويي، آيين جادويي را تنها سلاح خويش يافت؛ ‌اسناد به دست آمده حاكي از اين است كه اين آيين در ميان ساكنان رود دجله و فرات كه پنج هزار سال قبل از ميلاد مي‌زيسته‌اند رواج داشته است؛‌ كاهنان اين قوم معتقد بودند كه در درون انسان نيروي خطرناكي وجود دارد كه از او محافظت مي‌كند اما در عين حال مي‌تواند مخرب هم باشد و سِحر و جادو در دست تبهكاران اسلحه مخربي بود كه مي‌شد از آن براي مقاصد پليد استفاده كرد.17
1-2-1-1- تاريخچه‌ جادوگري در ملل مختلف
مصر: ويل دورانت مي‌گويد:« از همان آغاز تاريخ تمدن مصر،‌ علوم رياضي در آن سرزمين حالت پيشرفته‌اي داشت و وضع عجيب اهرام، شاهد اين مدعاست و بزرگ‌ترين افتخار مردم مصر قديم، علوم پزشكي آن است كه مريض را با سِحر و جادو و تعويذ و طلسم درمان مي‌كردند». مثلاً زكام را با اين ورد مداوا مي كردند: « اي سرماي پسر سرما بيرون شو! ‌اي كه استخوان را خرد مي‌كني و هفت سوراخ سر را بيمار مي‌سازي …،‌خارج شو و بر روي زمين بيافت؛ ‌اي درد!‌ اي درد! اي درد!‌»بعد علم پزشكي در مصر پيشرفت كرد و آنها توانستند بيماري‌ها را از راه علمي‌تر آن مداوا كنند.18
آفريقا: آداب و رسومي نظير خدا باوري و باطل كردن طلسم و روح‌گيري و تقديس نياكان و جادوگري و باطل كردن سِحر و … در گذشته داشته‌اند و هم چنين هم اكنون در آفريقا رواج داشته و دارد.19
اروپا: در اروپا نيز جادوگري رواج داشت. فلك‌شناسي هم توسط دانشمندان غرب ارائه شد و جادوگري را در اروپا تقويت كرد. در اين جا هر گاه مبحث ستاره شناسي مطرح مي‌شود، جادوي آينده‌نگري را در پي دارد. 20
ايران: در ايران علم نجوم و جادوگري امري عمومي بود و مبدأ سِحر و جادو از ايران نشأت گرفته است و هيچ گونه اقدام مهمي بدون رجوع به وضع صور فلكي به عمل نمي‌آمد و در واقعه‌ي زميني به اعتقاد مردم، نتيجه جنگ ستارگان سعد و نحس در آسمان‌ها بود؛ همان گونه كه فرشتگان و شياطين در روح انسان با يكديگر جنگيدند، و اين در حقيقت همان نبرد اهورامزدا و اهريمن بود. فقط يك زندگي منزه و پاكيزه مي‌توانست روح را از شرِّ اهريمن برهاند. در جنگ با شياطين، بهره گرفتن از ياري مغان و پيش‌گويي، وردخواني و جادوگري و دعاهاي آنان، امري بس ضروري بود. روحي كه اين گونه ياري مي‌شد به پاكي و قديسيّت مي‌رسيد. از دادگاه سهمگين روز رستاخيز مي‌گذشت و در بهشت به شادماني مي‌رسد و جايگاهي جاودان مي‌يافت. 21
1-2-1-2- سِحر در عصر حاضر
در عصر ما چون بسياري از خواص اجسام و عناصر كه در گذشته بر توده‌ي مردم مخفي بود، آشكار شده است. وقتي كتاب‌هايي در زمينه آثار اعجاب انگيز موجودات مختلف نوشته شده است. واقعيت قسمت زيادي از سِحر ساحران روشن شده و در موارد زيادي اين حربه از دست ساحران گرفته شده است.(مثل روشن شدن خواص شيميايي عناصر و يا بعضي خواص نور) اما در هر حال،‌ سِحر چيزي نيست كه بتوان وجود آن را انكار كرد و همه‌ي صورت‌هاي آن را به خرافات نسبت داد. بعضي از صورت‌هاي آن هم اكنون رواج دارد و هنوز واقعيت آن شناخته نشده است: مثل كارهايي كه مرتاضان هندي انجام مي‌دهند.22
جادوگري تقريباً در همه‌ي جوامع وجود داشته و بيشتر نزد كلداني‌ها، مصري‌ها، يونانيان و رومي‌ها معمول بود. 23
در دوران امپراطور سوم اين علم قدري به فلسفه نزديك گرديد و از همان زمان‌ها بود كه ريشه كيمياگري رشد كرد.24
از اواخر قرن وسطي آيين‌هاي شيطاني باب روز شد كه مهمترين آن‌ها«جادوي سياه » بود. در اين دوران جادوگري انواع و اقسام بي شماري يافت و يهودي‌ها آن را به كتاب مقدس در زمينه سِحر و جادو مطرح كردند. سپس جادوي حروف را ساختند و در پي آن« فنون جادوئي» در ميان آنها باب شد.25
بعداً در عصر پيامبر(ص) يهوديان براي مبارزه با اسلام و مسلمانان، اين فنون را به كار بردند و براي اينكه به اين مذموم رنگ ديني بدهند، آن را به برخي پيامبران بزرگ هم چون سليمان(ع) اسناد مي‌دادند و سلطنت او را نشأت گرفته از سِحر و جادو مي دادند.26
از بارزترين مصاديق اين علم،« علم كيميا» است كه از آميختن قواي ارادي با قواي مادي خاص براي دستيابي به تصرفات خاصي در امور طبيعي مانند تصرف در خيال كه آن را«جادوي چشم» مي‌گويند، بحث مي‌كند، همان علمي كه از مرتاضين و بعضي اشخاص بروز مي‌كند و انسان ابتدا تصور مي‌كند كه برخلاف عادت و طبيعت است ولي با دقت نظر معلوم مي‌شود كه اين عمل با اسباب طبيعي از قبيل تمرين و عادت همراه است كه منتها خلاف حقيقت را نشان مي‌دهد و اشيايي را كه واقعيت خارجي ندارند در نظر معمول به صورت واقعي جلوه مي‌دهد. 27
سِحر را معمولاً با اوراد خاصي ادا مي‌كنند.
سِحر عملي خارق العاده است كه آثاري از خود در وجود انسان‌ها مي‌گذارد. سِحر گاهي يك نوع چشم‌بندي و تردستي است و گاه تنها جنبه‌ رواني و تلقيني دارد و زماني با استفاده از خواص ناشناخته فيزيكي و شيميايي بعضي از اجسام و عناصر و گاه نيز از طريق كمك گرفتن از شياطين ناشناخته فيزيكي و شيميايي بعضي از اجسام و عناصر و گاه نيز از طريق كمك گرفتن از شياطين انجام مي‌گيرد، البته ساحران افراد دنياپرستي هستند كه اساس كارشان بر تحريف حقايق است. 28
سِحر گاهي فريفتن، تردستي، شعبده‌بازي و چشم بندي است و درخارج حقيقتي ندارد چنان كه قرآن مي‌فرمايد:« فإذا جبالُهُم وَ عِصِِيَهُمیُخَیَلُ الیه سِحرهم أنما تُسعي: ريسمان ها و عصاي جادوگران زمان موسي در اثر سِحر خيال مي‌شد كه حركت مي‌كنند». 29
در آيه ديگر آمده است:« فَلَما القَوا سِحروا اَعَيُنَالناس و اِستَرهَبُوهُم: هنگامي كه ريسمان‌ها را انداختند چشم‌هاي مردم را سِحر كردند و آنها را ارعاب نمودند». 30
از آيات روشن مي شود كه سِحر داراي حقيقتي نيست كه بتوان در اشياء تصرفي نمود و اثري بگذارد، بلكه اين تردستي و چشم بندي ساحران است كه آن چنان جلوه مي‌دهد.
در عصر ما چون بسياري از خواص اجسام و عناصر كه در گذشته بر توده‌ي مردم، مخفي بود، آشكار شده است و حتي كتاب‌هايي در زمينه آثار اعجاب انگيز موجودات مختلف نوشته شده است. واقعيت قسمت زيادي از سِحرهاي ساحران روشن شده و در موارد زيادي اين حربه از دست ساحران گرفته شده است. (مثل روشن شدن خواص شيميايي عناصر و يا بعضي خواص نور) اما در هر حال،‌سِحر چيزي نيست كه بتوان وجود آن را انكار كرد و همه صورت‌هاي آن را به خرافات نسبت داد؛ ‌بعضي از صورت‌هاي آن هم اكنون رواج دارد و هنوز واقعيت آن شناخته نشده است؛‌ مثل كارهايي كه مرتاضان هندي انجام مي‌دهند. 31
سِحر در اصل به معني هر كارو هر چيزي است كه ماخذ آن مخفي و پنهان باشد ولي در زبان روزمره به كارهاي خارق العاده گويند كه با استفاده از وسايل مختلف انجام مي‌شود. گاهي صرفاً ‌جنبه نيرنگ و خدعه و چشم بندي و تردستي دارد. گاهي از عوامل تلقيني در آن استفاده مي‌شود؛ ‌و کمک گرفتن از شياطين و ارواح فرشتگان و حيوانات و گياهان و جمادات انجام مي‌شود.32
سِحر و جادو اگر با دعا و افسون و يا طلسمي باشد سِحر مي نامند. سِحر اظهار امر خارق العاده از فرد خبيث و پليد در انجام اعمال مخصوصي است كه نيازمند يادگيري مي‌باشد .
1-1-1-1- سِحر از ديدگاه فقهاي و علماي دين
قرطبي يكي از مفسران و محدثان بزرگ اهل سنت گفته است: سِحر عبارت است از نيرنگ‌هاي مخصوص كه از فرط دقّت و نازكي آن جزء افراد خاص بدان نرسد و بيشتر آن خيال پردازي مي باشد كه عاري از حقيقت است و در چشم كسي كه به اسرار كار آگاه نباشد بزرگ جلوه مي‌كند.33
اين عابدين از دانشمندان بزرگ اهل سنت مي‌گويد: سِحر بي هيچ اختلافي، نزد اهل علم، حرام به شمار مي‌آيد و عقيده به حلال بودن آن، موجب كفر است. از اصحاب ما نقل شد كه ساحر به سبب آموزش و عمل به سِحر كافر مي‌شود؛ چه به حرمت آن اعتقاد داشته و چه نداشته باشد.
اصحاب هم چنين گفته‌اند: اگر شخص ساحر معتقد باشد كه شياطين كارهاي ساحرانه انجام مي‌دهند، كافر شده است؛ اما اگر وي سِحر را از باب تخيل و اوهام بداند كافر شمرده نمي شود. 34
امام خميني (ره) در كتاب تحرير الوسيله مي‌فرمايد:« من عمل بالسِحر يقتلُ‌ اَن كان مسلما و يودب اِن كانَ كافرا» عمل كننده به سِحر اگر مسلمان باشد كشته مي‌شود و اگر كافر باشد تأديب مي‌شود.35
آيت الله سيد ابوالقاسم خويي مي‌نويسد: سِحر عبارت است از تصرف در چيزي به نحو غريب و اشتباه اندازي به گونه‌اي كه باطل را به لباس حق درآورد.
حرمت سِحر نزد تمامي مذهب اسلامي، امري مسلم و قطعي است.36
به اجماع فقهاي شيعه، سِحر حرام و حد ساحر، قتل است. صاحب جواهر در شرح اين عبارت:« من عمل بالسِحر يقتلُ ان كان مسلما و يودب ان كان كافرا» عمل كننده به سِحر اگر مسلمان باشد کشته می شود وي پس از آن به ذكر ادله‌ي اين حكم شرعي مي‌پردازد.
شارع مقدس اسلام حكم قتل را در مورد ساحر مسلمان جايز دانسته است و بالطبع در جامعه اسلامي اين حكم (قتل) در صورت مُحرز بودن در مورد فردي كه به امور سِحر و جادو مي‌پردازد به اجرا درمي‌آيد.37
اگر فرد ساحر، كافر باشد حكمش اعدام نيست اما اگر از مسلمانان بود بايد به قتل برسد، چون شرك و جادوگري با هم قرين هستند لذا كافري كه سِحر مي‌كند، سِحر شعبه‌اي از همان شركش است و مشركين در طول معاهده‌ي صلح در امان هستند اما مسلماني كه سِحر كند مانند این است كه مشرك و مرتد شده است زيرا سِحر نوعي شرك است.38
مرحوم مجلسي مي‌گويد: بيشتر علما بر اين عقيده اند كه سِحر از خرافات است؛ اما اين كه چرا اثر مي‌كند و هيچ كس منكر اثر سِحر نيست، در مقام توجيه اثر سِحر گفته‌اند: اگر مسحور بداند كه درباره‌ي او سِحر كرده‌اند، تو هم مسحور شدن باعث مي‌شود كه اثر سِحر در او ظاهر شود، ‌مثل تلقين به مريض. اما اگر اصلاً‌ نداند كه درباره او سِحر كرده اند، در اين خصوص با آن كه هيچ يك از علماء منكر اين نوع اثر نشده اند، ولي هيچ گونه توجيهي براي آن ندارند، مگر آن كه بگوييم اين اعمال بر اثر استخدام جن و شيطان عليه شخص مسحور انجام مي‌شود. 39
برخي از علماي اسلام، سِحر را صرف خرافات مي دانند و به آيه‌ي 66 سوره مباركه «طه» «فأذا جبالُهُم و عِصيهم يُخيل اليه من سِحرهم إنها تسعي» يا آيه 116 سوره اعراف« فلما القوا سِحروا اعين الناس و استرهبوهم و جاووا»استدلال مي‌كنند از جمله: 40
در مقابل برخي ديگر قائلند به اين كه سِحر واقعي است و به آيه 102 و 103 سوره بقره استدلال مي‌نمايند. از جمله: شیخ طوسی
سِحر در لغت به هشت معنا آمده كه مهمترين آن ها عبارت است از:
1- خدعه و نيرنگ و شعبده و تردستي و به تعبير قاموس اللغه ،‌«سِحر » يعني خدعه كردن.
2- «كل ما لطف و دق» آنچه عواملش نامرئي و مرموز باشد.
مفردات راغب به سه معنا اشاره كرده است:
الف) خدعه و خيالات بدون حقيقت و واقعيت، همانند شعبده و تردستي
ب) جلب شياطين از راه‌هاي خاص و كمك گرفتن از آنان
ج) معناي ديگري است كه بعضي پنداشته‌اند اين كه ممكن است با وسائلي ماهيت اشخاص و موجودات را تغيير داد؛ مثلاً انسان را به وسيله‌ آن به صور حيواني درآوردند ولي اين نوع خيال و پنداري بيش نيست و واقعيت ندارد.41
شيخ انصاري(رحمه الله) در كتاب مكاسب گفته است كه هر چند ما مطمئن به اجماع علماء در اين خصوص نيستيم، ولي ادعاي ضروري دين از چيزهايي است كه مطمئن به حرمت اين عمل مي‌شويم و علماء در همه‌ي اعصار بر حرمت جادو و جادوگري اتفاق داشته‌اند.2
علامه مجلسي(ره) مي‌گويد: سِحر عملي پنهاني است؛ چون عامل مؤثر در آن معلوم نيست و عملكردش به اين صورت است كه اشياء و افراد را در جلوي چشم ديگران تغيير مي دهد، ولي حقيقت آن را نمي تواند تغيير بدهد و موجب حب بغض و مرض و امثال آن مي‌شود. 42

1-2-2- مفهوم سِحر
سِحر جزء علوم غريبه است و علوم غريبه علومي است كه در دسترس همه افراد قرار نمي‌گيرد و حدود سي شاخه‌ي مختلف دارد كه برخي از علوم غريبه عبارتند از: رمل، جفر، ‌اعداد و غيره و يادگيري آن منجر به بروز اعمال غيرعادي از انسان مي شود و علل و مبادي غيرعادي و نامحسوس دارد كه در بعضي موارد مطابق با واقعيت و در موارد ديگر مخالف آن است. انجام سِحر و جادوگري بر عهده اداره و قدرت و روح انسان است و دايره آن در محدوده‌ي شعاع وجودي نفس پليد ساحران و كاهنان است.43
در ميان جامعه شناسان بيشتر از سوي انسان‌شناساني كه بر جوامع ابتدايي يا قبيله‌اي مطالعاتي داشته‌اند مثل نوتايلرها و منتقدانش، سِحر بررسي شده است. 44
1-2-2-1- تاريخچه‌ي ‌سِحر
ساحري سابقه ديرينه در تاريخ بشر دارد كه بيشترين زمان گسترش آن،‌ زماني بود كه انبياي الهي يا در جامعه حضور نداشتند و يا حاكميت آنها كم بود، لذا بيشترين زمان حضور آنها بعد از حضرت نوح(ع) و سليمان(ع) بوده است، اما همان طور كه تاريخ ساحري گواه است و علم ناقصي كه ارواح و اجنه و شياطين دارند و مدعيان دروغ‌گويي كه ادعاي ارتباط با اين‌ها را داشته‌اند، ساحران ضررهاي ديني و معنوي زيادي به جامعه‌ي بشري زدند، لذا به عقيده‌ي ما، هم راه‌هاي دسترسي به اجنه و شياطين و ارواح خلاف دين است و هم اطلاعات و تأثيراتي كه شياطين و اجنه و ارواح مي‌دهند يا مي‌‌گذارد خلاف دين است و چه بسا شده است كه ساحران ادعاي نبوت و يا مهدويت كرده اند و هدف آنها معمولاً‌ يكي از امور سه گانه زير است:
1- اغفال مردم ساده لوح
2- كسب شهرت ميان توده عوام
3- كسب درآمد مادي از طريق سرگرم ساختن مردم 45
در طول تاريخ به داستان‌هاي زيادي در زمينه سِحر و جادو بر مي خوريم. در عصر ما نيز كساني كه به اين گونه كارها دست مي‌زنند، ولي چون بسياري از خواص موجودات كه در گذشته بر توده‌ي مردم مخفي بود در زمان ما آشكار شده است و حتي كتاب‌هايي در زمينه آثار اعجاب انگيز موجودات مختلف نوشته‌اند، قسمت زيادي از سِحرهاي ساحران از دستشان گرفته شده است. مثلاً در شيمي امروز، اجسام بسياري را مي‌شناسيم كه وزن‌شان از هوا سبك‌تر است و اگر درون جسمي قرار داده شوند ممكن است آن جسم به حركت درآيد و كسي هم تعجب نكند حتي بسياري از وسايل بازي كودكان امروز، شايد در گذشته يك نوع سِحر به نظر مي رسيد. 46
امروزه در سيرك‌ها نمايش‌هايي مي‌دهند كه شبيه ساحران گذشته است. امروز گاهي با استفاده از چگونگي تابش نور، آينه‌ها، خواص فيزيكي و شيميايي اجسام، صحنه‌هاي عجيب و غريبي به وجود مي‌آورند كه تماشاچيان از تعجب انگشت به دهان مي گيرند. در هر حال سِحر چيزي نيست كه وجود آن را بتوان انكار كرد يا به خرافات نسبت داد چه در گذشته و چه در امروز.47
تاريخ شروع سِحر و جادوگري در زندگي بشر مشخص نيست ولي اين‌قدر مي‌توان گفت كه از زمان‌هاي خيلي قديم اين كار در بين مردم رواج داشته است. 48
سعادت آدمي در اين است كه دوستي‌ها و دشمني و نگراني‌ها و خوابيدن‌ها و بيداري‌ها، سفرها و حضرها براساس مصالح دنيوي و اخروي باشد اما در تاريخ ساحري خلاف است.
از طرفي در احضار روح و تسخير اجنه نوعي سلب اراده و اختيار و اجبار و اكراه در آنها و يا بر روح زن يا بچه‌اي است كه آنها(ارواح و اجنه) از طريق اين‌ها احضار مي‌شوند، وجود دارد كه اين تحصيل نوعي ضرر و اذيت است. 49
1-2-2-2- چگونگي تأثير سِحر
مرحوم مجلسي (ره) مي‌نويسد: ‌بر حسب اقسام گوناگون سِحر، چگونگي تأثير آن نيز فرق مي‌كند، پس آن قسم كه از قبيل شعبده است كيفيتش نيز روشن است و با حركات سريع دست از خطاي ديگران استفاده مي‌كنند و طرف مقابل، مثلاً آتشي را كه از دور مي‌چرخد به دايره‌اي آتشين مي‌بيند.
اما اين كه به وسيله‌ي جادو حبّ و بغض يا غم و ناراحتي در قلب كسي به وجود بيايد. ظاهر اين است كه خداوند همان گونه كه در ادويه، خواص دارويي قرار داده، در اعمال ساحر يا اورادش نيز اين خاصيت را نهاده است؛ همانند مستي در شراب يا تدخين در حشيش كه زايل كننده‌ي عقل است يا اين كه اجنه و شياطيني كه توسط ساحر به استخدام گرفته مي‌شوند موجب حبّ و بغض مي‌گردند. 50
در نتيجه بايد گفت: سِحر معناي وسيعي دارد كه همه آنچه در اينجا گفته شد و در سابق اشاره شد نيز در بر مي‌گيرد. اين نكته نيز به ثبوت رسيده كه نيروي ارداده‌ي انسان، قدرت فراواني دارد و هنگامي كه در پرتو رياضت‌هاي نفساني قوي‌تر شود، كارش به جايي مي‌رسد كه در موجودات محيط خود تاثير مي گذارد و رياضت‌هاي نامشروع نيروي شيطاني، و هر دو ممكن است منشأ خارق عادات گردد كه در اولي مثبت و سازنده است و در دومي مخرب است.51
1-2-3- استفاده از سِحر براي مبارزه با قرآن و پيامبران
پيروي خدا از آنِ حق‌پويان و پيروي هوا از آن باطل گرايان است. يهود باطل‌گرا به جاي پيروي از خداي موساي كليم تبعيت از هواي فرعون را انتخاب كردند و به جاي انديشه‌ي موسي (ع) پندار فرعوني را برگزيدند و براساس «لَعَلَنا نَتَبِع السِحره اِن كانوا هُم الغالبين»،«باشد كه ما هم اگر ساحران غالب شدند از سِحر فرعون پيروي كنيم» به پيروي ساحران پرداختند و در اين راه به سِحر عادي بسنده نكردند، بلكه از جادوگري سياسي و اجتماعي تبعيت مي‌كردند. نمونه اين مسئله در قرآن مجيد به خوبي در داستان موسي(ع) و فرعون ديده مي‌شود كه آنان تمام ساحران را از شهرهاي كشور مصر جمع ‌آوري كردند و مدت‌ها مقدمه چيني براي ارائه سِحر داشتند و نقشه‌ها ريختند و سرانجام در يك چشم برهم زدن در برابر اعجاز موسي همه نقش بر آب شدند.52
1-2-3-1- جادوگري از نظر تورات
سِحر و جادوگري از نظر كتاب‌هاي عهد قديم (تورات و كتاب‌هاي ملحق به آن) نيز ناروا و بسيار ناپسند است؛ زيرا در تورات مي‌خوانيم:« به صاحبان اجنه توجه مكنيد و جادوگران را متفحص نشويد تا از آنها پاك شويد و خداوند شما منم».53
در جاي ديگر تورات آمده:« و كسي كه با صاحبان اجنه و جادوگران توجه مي‌نمايد تا آن كه از راه زنا پيروي ايشان نمايد روي عتاب خود را به سوي او گردانيده او را از ميان قومش منقطع خواهم ساخت». 54
در كتاب «قاموس كتاب مقدس» در اين باره آمده است:« و پر واضح است كه سِحر در شريعت موسي راه نداشت بلكه شريعت، ‌اشخاصي را كه از سِحر مشورت طلبي مي‌نمودند به شديدترين قصاص‌ها ممانعت مي‌نمود». ولي جالب اينجاست كه نويسنده «قاموس كتاب مقدس» اعتراف مي كند كه با وجود اين،‌ يهود سِحر و جادو را فرا گرفتند، ‌و برخلاف تورات به آن معتقد شدند،‌او در ادامه‌ي مطلب قبل مي‌نويسد:« لكن با وجود اين ها اين ماده در ميان قوم يهود داخل گرديد، قوم به آن معتقد شدند و در وقت حاجت بدان پناه بردند.55
1-2-3-2- تأثير تكويني سِحر به اذن خدا
ساحر با داشتن علم سِحر، از دايره قدرت الهي خارج نيست و بدون اراده خداوند قادر به انجام كاري نيست و به



قیمت: تومان

دسته بندی : پایان نامه ارشد

دیدگاهتان را بنویسید