واحد رشت
دانشکده کشاورزی-گروه باغبانی
گرایش فیزیولوژی واصلاح درختان میوه
پایان نامه جهت اخذ مدرک کارشناسی ارشد
رشته: کشاورزی گرایش: باغبانی
عنوان:
بررسي تاثير استفاده از محلولپاشي کلروركلسيم بر عمر پس از برداشت كيوي استان گيلان (مطالعه موردي: آستانه اشرفيه)

استاد راهنما:
دکترعلی محمدی ترکاشوند
نگارش:
فاطمه هنركاريان
تابستان1393
به نام ایزد یکتا
سپاس بیکران ایزدمنان را که درپرتولایزالش توفیق آموختن میسرنمود تامنت پذیرآستان کبریاییش باشم. این تلاش کوچک را با تمام عشق و اشتیاق تقدیم می‌کنم به:
پدر و مادر عزيزم که همواره حامی‌و مشوقم بودهاند و پیمودن روزهای سخت و آسان زندگیام بدون دعای خیرو برکت وجودشان غیر ممکن بود. سرو وجودشان هميشه سر سبز و استوار باد.
رحمت واسعه پروردگار فرصتی داد تا به اقتضای توان و وسع خود از محضراساتیدگرانقدر بهره جویم. دراین میان ازجناب آقای دکترعلی محمدی ترکاشوند در مقام استاد راهنما و به مثابه استاد دلسوزدراین مقطع تحصیلی که درتمامی مراحل انجام این پایان نامه یاریام رساندهاند واز راهنمایهای ارزندهشان همیشه برخورداربودهام تشكر مينمايم،سپاس ازاین همه محبت و دوستی.
ازاساتید بزرگوارجناب آقای دکترشهرام صداقت حور و آقای دکترمحمدصادق الهیاری که به عنوان اساتید داور، زحمت بازخوانی این پایاننامه را برعهده داشتند و نظرات ارزندهای در هرچه بهترشدن آن ارائه نمودهاند،کمال سپاسگزاری رادارم.
ازتمامی اساتید بزرگوارم درهمه مقاطع تحصیلی به ویژه جناب آقای دکتر علیرضا اسلامی، جناب آقای دکتر رسول انسی نژاد، آقای دکتر داوود هاشم آبادی،آقای دکتر بهزاد کاویانی،آقای مهندس نقی حقیقت نیز که از راهنماییشان در این مدت بهرهمند گشتم تشکر مینمایم
از تمامی دوستانم به خصوص آقای مهندس حسین نبات پور که حضورشان همواره مایه دلگرمی و بالابردن توان کاریام بود صمیمانه قدردارنی کرده وآرزومند بهترینها در زندگی برای ایشان هستم.
درخاتمه صمیمانه‌ترین سپاس خود را ازخانواده گرامیام که درطول تحصیلم زحمات زیادی را متحمل شدند و زمینه تحصیلا ت اینجانب را فراهم نمودند،ابرازمیدارم.
با آرزوي سلامتي و توفيق
فاطمه هنر کاریان
تابستان1393
تقدیم به
به پاس محبت‌های بی دریغشان که هرگز فروکش نمیکند،
بهپاستعبیرعظیموعرفانیشانازکلمه ایثار و از خودگذشتگی، گرمایامیدبخش وجودشان در سردترین روزهای زندگانی و بهپاس قلب‌های بزرگشان که فریادرس تنهایی و سرگردانی بوده و ترس در پناهشان به شجاعت میگراید ، این تحفه ناچیزرا به الهههایمهرووفا، پدر و مادرعزیزم و خواهرانگرانقدرم تقدیم می کنم.
فهرست مطالب
عنوان………………………………………………………………………………………………………………………………….صفحه
چكيده1
فصل اول-مقدمه و کلیات
1-1-مقدمه2
1-2-اهميت مصرف ميوه‌ها وسبزي‌ها3
1-3-تاريخچه ميوه كيوي در جهان3
1-4-تاريخچه كيوي در ايران4
1-5- توليد ميوه كيوي در جهان و ايران5
1-6- گياه شناسي كيوي5
1-7- تشريح ميوه6
1-8- رقم‌هايوارد7
1-9- تركيبات شيميايي موجود در ميوره رسيده كيوي7
فصل دوم-بررسی منابع
2-1-فیزیولوژی پس از برداشت میوه کیوی12
2-1-1-نمو فیزیولوژیکی میوه12
2-1-2- اهمیت شاخص رسیدگی در میوه کیوي13
2-1- 3-تعیین شاخص رسیدگی در میوه کیوی14
2-1-4- تغییرات متابولیکی در موقع رسیدن میوه کیوی14
2-2-عمده ترین تغییرات در هنگام رسیدن میوه کیوی15
2-3-شرایط نگهداری میوه کیوی در انبار17
2-3-1-دما18
2-3-2- ر طوبت نسبی18
2-3-3- تهویه18
2-4-نقش کلسیم درختان میوه20
فصل سوم-مواد و روش ها
3-1- مکان و زمان انجام آزمایش24
3-2- اعمال تیمارها24
3-3-كنترل و مبارزه با علف هاي هرز26
3-4-روش آبياري26
3-5- خصوصيات خاك26
3-6- برداشت میوه26
3-7- ارزيابي صفات27
3-7-1- اندازهگيري وزن تر ميوه27
3-7-2- اندازهگيريpH27
3-7-3-اندازهگيري سفتي ميوه27
3-7-4-اندازهگيري قند ميوه27
3-7-5-عصارهگيري از ميوه28
3-7-6- وزن خشك ميوه28
3-7-7- اندازهگيري نیتروژن28
3-7-8- اندازهگيري پتاسیم29
3-7-9-اندازهگيري فسفر29
3-7-10- اندازهگيري كلسيم29
3-8-تجزيه و تحليل داده‌‌‌‌‌‌‌‌ها30
فصل چهارم-نتایج و بحث
4-1- اثر تيمارها بر رشد گياه32
4-1-1- جدول تجزیه واریانس داده ها33
4-1-2- اثر تيمارها بر وزن تر ميوه کیوی34
4-1-3- اثر تيمار بر وزن خشك ميوه كيوي35
4-1-4- اثر تيمارها بر ماده خشك (درصد) میوه كيوي36
4-1-5- اثر تيمارها بر قند ميوه كيوي37
4-1-6- اثر تيمارها بر سفتي ميوه کیوی40
4-1-7- اثر تيمارها بر اسيديته ميوه كيوي44
4-1-8- اثر تيمارها بر غلظت نيتروژن ميوه كيوي45
4-1-9- اثر تيمارها بر فسفر ميوه كيوي46
4-1-10- اثر تيمارها بر غلظت پتاسيم ميوه كيوي47
4-1-11- اثر تيمارها بر غلظت كلسيم میوه کیوی48
نتیجه گیری کلی50
پیشنهادات:50
منابع و ماخذ51
فهرست جداول
عنوان………………………………………………………………………………………………………………………………….صفحه
جدول3-1-تیمارهای مورد آزمایش برای هر درخت…………………………………………………………………………………………………22
جدول3-2-فاکتورهای مربوط به تجزیه خاک قبل از اجرای آزمایش عمق(30-0 سانتی متر)………………………………………….26
جدول4-1- تجزیه واریانس داده های مربوط به تاثیر تیمارها بر برخی صفات رشد و غلظت عناصرنیتروژن، فسفر، پتاسیم و کلسیم در میوه کیوی……………………………………………………………………………………………………………………………………………..33
فهرست اشکال
عنوان…………………………………………………………………………………………………………………………..صفحه
شکل 1-1 تغییر صفات مختلف در طی رسیدن میوه‌های فرازگرا برگرفته از (Khan,2006)…………………………….15
شکل4-1-اثر تیمارها بر وزن تر میوه تر کیوی…………………………………………………………………………………………….34
شکل4-2-اثر تیمارها بر وزن خشک میوه کیوی………………………………………………………………………………………….35
شکل4-3-اثر تیمارها بر وزن ماده خشک میوه کیوی……………………………………………………………………………………36
شکل 4-4-اثر تیمارها بر قند مرحله اول میوه کیوی………………………………………………………………………………………37
شکل4-5-اثر تیمارها بر قند مرحله دوم میوه کیوی……………………………………………………………………………………….38
شکل4-6-اثر تیمارها بر قند مرحله سوم میوه کیوی……………………………………………………………………………………….38
شکل4-7-تغییر قند میوه در طول زمان در دو تیمار محلول پاشی کلسیم(پنجمرتبه) و شاهد………………………………..39
شکل4-8-اثر تیمارها بر سفتی مرحه اول میوه کیوی………………………………………………………………………………………40
شکل4-9- اثر تیمارها بر سفتی مرحله دوم میوه کیوی……………………………………………………………………………………41
شکل4-10- اثر تیمارها بر سفتی مرحله سوم میوه کیوی…………………………………………………………………………………42
شکل4-11-تغییر سفتی در طول زمان در دو تیمار محلول پاشی کلسیم(پنجمرتبه) و شاهد………………………………….43
شکل4-12-اثر تیمارها بر اسیدیته میوه کیوی………………………………………………………………………………………………..44
شکل4-13-اثر تیمارها بر غلظت نیتروژن میوه کیوی………………………………………………………………………………………45
شکل4-14-اثر تیمارها بر غلظت فسفر میوه کیوی………………………………………………………………………………………….46
شکل4-15- اثر تیمارها بر غلظت پتاسیم میوه کیوی……………………………………………………………………………………..47
شکل4-16-اثر تیمارها بر غلظت کلسیم میوه کیوی………………………………………………………………………………………49

چکیده
در این تحقیق، به منظور بررسی تأثیر محلولپاشی کلرورکلسیم بر عمر انبارداری (عمر پس از برداشت) محصول کیوی رقم هایوارد آزمایشی در قالب طرح بلوک کامل تصادفی در ده تیمار و سه تکرار به مدت یکسال به اجرا گذاشته شد. صفاتی مانند وزن تر، وزن خشک، درصد ماده خشک، اسیدیته، نیتروژن، فسفر پتاسیم، کلسیم، قند میوه و سفتی میوه در سه مرحله زمانی دو و پنج ماه پس از برداشت اندازه گیری شد. نتایج بهدستآمده نشان میدهد که اثر تیمارها در میزان وزن تر، وزن خشک، قند مرحله اول و دوم، سفتی میوه مرحله اول، اسیدیته میوه، نیتروژن، فسفر، پتاسیم و کلسیم میوه معنی دار نبود، اما بر درصد ماده خشک و قند مرحله سوم و سفتی مراحل دوم و سوم نسبت به تیمار شاهد تأثیر معنی داری داشت. نتایج نشان می دهد که تأثیر تیمارها بر کلسیم میوه، سفتی مرحله اول و دوم و درصد ماده خشک میوه ها نسبت به محلول پاشی کلسیم در تیمارهایی که پنج بار محلول پاشی کلسیم صورت گرفته نسبت به تیمار شاهد در سطح یک درصد معنی دار بود. همچنین اثر تیمارها بر قند مرحله سوم در سطح پنج درصد تأثیر معنی دار شد.
واژگان کلیدی: کیوی فروت، سفتی، عمر پس از برداشت میوه، کلسیم

1-1-مقدمه
كيوي گياهي از خانواده Actinidiaxeae و جنس Actinidia است. دراين جنسگونههاي زيادي وجود دارد كه تنها دو گونه آن يعني A. deliciosa و A. chinensis از لحاظ اقتصادي و باغباني حائز اهميت هستند. در سالهاي اخير محبوبيت ميوه كيوي در سطح جهاني افزايش يافته است، از نظر توليد جهاني در حال حاضر پس از موز، پرتقال و سيب در رتبه چهارم قرار دارد. بر اساس گزارش فائو (2008) ايران رتبه هشتم توليد كيوي را به خود اختصاص داده است. كيوي بهخاطر دارا بودن طعم، عطر مناسب، ارزش غذايي و دارويي فراوان، يكي از محبوب‌ترين ميوه در جهان به حساب ميآيد. بالا بودن ويتامين C، فيبر رژيمي، ويتامينهاي E و K، فنولها، تركيبات فلاونوئيدي وآنتياكسيداني در ميوه كيوي باعث كاهش بيماريهاي چون سرطان و ناراحتيهاي قلبي و عروقي ميشود، همچنين مقاومت بدن را در برابر بسياري از بيماريها افزايش ميدهد. امروزه توجه زيادي به ارزش غذايي ميوهها و سبزيها مبذول گرديده و تحقيقات وسيعي جهت افزايش ارزش غذايي ميوهها و سبزيها صورت گرفت.
بهطوركلي، كيفيت و ارزش غذايي ميوه‌ها و سبزيها به شرايط محيطي قبل از برداشت و عمليات پس از آن بستگي دارد (کارلوس،1999). درجه بلوغ و رسيدگي ميوه در زمان برداشت عامل اصلي تعيين كننده كيفيت نهايي ميوه و پتانسيل ماندگاري مي‌باشد، بنابراين براي حصول بهترين كيفيت خوراكي و انبارماني طولاني بايد ميوهها در زمان مناسب برداشت شوند هنگامي كه ميوه ها كمي نابالغ برداشت شوند علاوه بر اينكه عطر و طعم ميوه به خوبي توسعه نمييابد، رسيدن ميوه نامنظم بوده و نيز ميزان اسيد بالاتر و حساسيت به بيماري پس از برداشت بيشتر مي‌شود از سوي ديگر برداشت دير هنگام باعث ميگردد كه ميوه‌ها با سرعت بيشتري رسيده و پير شوند و عمر انباري آنها كوتاه گردد. محققان گزارش كردند كه برداشت ميوه ها با بريكس 5/6 نسبت به ديگر زمانهاي برداشت داراي ظرفيت آنتياكسيداني بالاتري است و در طي انبارداري نيز درصد كاهش وزن ميوه ها پائينتر بود (قربانعلیپور، 1388). گزارشهاي قبلي نشان دادند كه اگر ميزان TSS در زمان برداشت بيش از ده و پائینتر از شش باشد باعث تسريع در نرم شدن ميوه كيوي در طول انبارداري مي‌گردد . علاوه بر زمان برداشت، بالا بودن ميزان نيتروژن ميوه باعث كاهش ماندگاري و ارزش غذايي ميوه مي‌شود (جانسون، 1997).
در سالهاي اخير سطح زير كشت كيوي در استان گيلان بطور قابل ملاحظه‌اي گسترش يافته و كشاورزان بطور تجربي بدون در نظرگرفتن زمان صحيح اقدام به برداشت ميوه مي‌كنند. در نتيجه ممكن است ميوه‌ها فاقد كيفيت مناسب در زمان برداشت و نيز ماندگاري كوتاه باشد بنابراين، در اين پژوهش كيفيت و ماندگاري میوهها كيوي كه بر اساس عرف توسط كشاورزان مناطق مختلف استان گيلان برداشت ميشدند، ارزيابي گرديد.
1-2-اهميت مصرف ميوه‌ها وسبزي‌ها
امروزه متخصصان علوم تغذیه بر اين باورند كه مصرف روزانه ميوه‌ها وسبزي‌ها منجر به كاهش خطر ابتلا به بيماري‌هاي مختلف شامل سرطان‌ها، بيماري‌هاي قلبي میشود (دو1 و همکاران، 2009). اثرات مثبت ميوه‌ها و سبزي‌ها به تركيبات حياتي مختلف آنها نظير آنتي اكسيدان‌هاي2 پلي فنل، ويتامين‌هاي مختلف از جمله ويتامين E، C، توكوفرول، كارتنوئيد نسبت داده مي‌شود. بنابراين ميوه‌ها و سبزي‌ها بعنوان منابع غذايي مهم براي انسان محسوب ميشوند (پسچل3 و همکاران، 2006). مدرك علمي نشان مي‌دهد كه بين بروز و توسعه بيماري‌ها و فعاليت راديكال‌هاي آزاد رابطه مستقيم وجود دارد. آنتياكسيدان‌هاي موجود در ميوه‌ها و سبزي‌ها قادر به حذف راديكال‌هاي آزاد هستند كه اين امر بواسطه بازدارندگي از تشكيل راديکال‌هاي آزاد و يا شكستن زنجيره اصلي آنها يا جلوگيري از تشكيل راديكال آزاد بوسيله پيوند با يون‌هاي فلزي، احيا پراكسيد هيدروژن، سوپراكسيد‌ و گونه‌هاي اكسيژن فعال تحقق مي يابد (دو و همکاران، 2009).
دربين ميوه‌ها، كيوي بعنوان منبع خوب مواد آنتياكسيداني بويژه ويتامين C محسوب مي‌شود. همچنين حاوي برخي مواد فيتوشيميايي ديگر نظير بتاكاروتن، لوتين، آنتوسيانين، توكوفرول، مواد معدني، رنگيزهاي كلروفيل و كارتنوئيد‌ها ميباشد (تورینی4 و همکاران، 2008).
1-3-تاريخچه ميوه كيوي در جهان
كيوي به همراه سه ميوه آوكادو، زغال اخته آبي و ماكادميا در قرن بيستم به جهانيان معرفي شده‌است. مبدأ اصلي كيوي جنگل‌هاي مناطق معتدله اطراف رودخانه يانگ تسه5 در جنوب چين بوده و ارقام مختلف آن به صورت پراكنده از سيبري تا اندونزي پراكنده مي‌باشند (محمديان و اسحاقي تيموري، 1378). كيوي از ميوه‌هاي بومي جنوب چين محسوب مي‌شود و در جنوب چين به نام يانگ تائو6 معروف مي‌باشد (جمشيدي، 1380). از چگونگي و تاريخ پراكندگي آن از چين به ساير نقاط جهان مدارك دقيقي در دست نيست. اما براي اولين بار الكساندر آليسون در سال 1906 بذر كيوي را از چين به نيوزيلند برد. وي پس از كشت و توليد نهال‌هاي بذري و حفظ و نگهداري آنها در سال 1910 ميلادي موفق شد اولين نمونه‌هاي ميوه را از تفرق صفات7 فراواني برخوردار بودند بدست آورده و با انتخاب ارقام بهتر و كشت مجدد بذر آنها اولين نمونه‌هاي مرغوب كيوي را به دنيام معرفي نمايد، به‌طوري كه پس از آن بخش عظيمي از نواحي مركزي و شرقي نيوزيلند به كشت و پرورش كيوي اختصاص يافته و به سرعت كشت آن رواج پيدا كرد. كيوي براي اولين بار در سال 1847 توسط روبرت فورتون8، مامور جمع آوري نمونه‌هاي گياهي براي هرباريوم اروپا متعلق به انجمن باغباني سلطنتي انگلستان، وارد اروپا گرديده است كه البته درآن زمان جنبه زينتي داشته و در هواي آزاد پرورش يافته‌است (جمشيدي، 1380). ورود اولين گونه‌هاي كيوي به آمريكا به سال 1910 برمي‌گردد. البته اولين كشت تجاري كيوي در كاليفرنيا در سال 1965 و در كشورهاي اروپايي نظير فرانسه، ايتاليا، اسپانيا و يونان در سال 1970 انجام شده است (سیمور و تاکر9، 1997).
1-4-تاريخچه كيوي در ايران
اولين بار در سال 1347 مرحوم پناهي، يكي از باغذاران مركبات، يك اصله نهال نر از رقم ماتوآ10 و يك اصله نهال ماده از رقم آليسون (رقمي پر محصول) زودرس و داراي ميوه‌هاي كوچك را از فرانسه وارد كشور كرده و در ويلاي شخصي خود در رامسر مازندان كشت نمود (محمدي، 1372). اين دو اصله نهال كاشته شده به منظور بررسي‌هاي مقدماتي و اقليم پذيري تحت نظر ايستگاه تحقيقات كشاورزي رامسر قرار گرفتند و اولين نمونه‌هاي ميوه آن در سال 1350 بر روي درخت مشاهده شد. در بهمن ماه همان سال برف سنگيني به ارتفاع يك متر درشمال ايران باريد وسرماي سختي در اين ناحيه حادث شد. با توجه به اينكه به مدت 27 روز سرمايي بين 5/0 تا 5/7 درجه سانتي‌گراد به طور متناوب ادامه داشت، هيچ گونه آثار سرما‌زدگي روي اين نهال‌هاي سه ساله مشاهده نشد و اين در حالي بود كه سرماي مذكور به مركبات شمال صدمات زيادي وارد كرده بود (محمديان و اسحاقي تيموري، 1378؛ جمشيدي، 1380). اين امر باعث شد تا دست‌اندركاران كشت كيوي به موقعيت پرارزش اين گياه در سواحل خزر پي‌برده و به ادامه كار و پژوهش در زمينه كشت و پرورش آن بپردازند. در سالهاي بعد نياز به ارقام ديگر كيوي احساس شد و با همكاري مسئولات باغباني سازمان خوار و بار جهاني (فائو)11و موسسه اصلاح و تهيه بذر و نهال وزارت كشاورزي تمام ارقام مختلف ماده و دو رقم نر از كشورهاي فرانسه و ايتاليا وارد ايران شدند. محصول كيوي در سال 1367 به صورت تجاري از كشتزارهاي محدوده ساري تا آستارا به بازار داخلي عرضه مي‌شود (محمديان و اسحاقي تيموري، 1378).
1-5- توليد ميوه كيوي در جهان و ايران
براساس آمار منتشر شده توسط FAO در سال 2004 كشور نيوزيلند با توليد سالانه 297795 تن و با ارزش اقتصادي 1801 دلار به ازاي هر تن مقام اول را در دنيا به خود اختصاص داده‌است. كشور ايران با اينكه با توليد سالانه 28980 تن از نظر ميزان توليد كمي در مقام چهارم دنيا قرار دارد ولي براساس ارزش اقتصادي محصول توليد شده در مقام دهم قرارگرفته و ارزش اقتصادي يك تن كيوي توليد ايران فقط 352 دلار در مقايسه با 1801 دلار توليد نيوزلند است. كشور ايتاليا از لحاظ كمي و ارزش اقتصادي محصول توليد شده در مقام دوم دنيا قرار دارد (فائو، 2007).
1-6- گياه شناسي كيوي
كيوي از خانواده Actinifiaccaeو از جنس Actinidia است. اين جنس گونه‌هاي زيادي دارد كه تنها دو گونه آن از لحاظ اقتصادي و باغباني حائز اهميت ميباشند. يكي گونه‌هاي Actinidiadeliciasa و ديگري گونه Actinidiachinensis كه به طور گسترده در كشورهاي مختلف جهان كشت مي‌شوند (وارینگتون و وستون12، 1990). ميوه كيوي با نام‌هاي Monkey, Peach, Yangtao, Kiwi berry, Chinesegooseberry و Kiwifruit در جهان شهرت داشته است و در حال حاضر معمول ترين نام اين ميوه درجهان Kiwifruit مي‌باشد (خزائي پول، 1382).
اين گياه از شاخه گياهان گلدار، رده نهاندانگان و زيررده دولپه‌اي مي‌باشد. اين گياه خزان دار، دو پايه، خزنده و پر رشد است كه با توجه به شرايط رويش حالت‌هاي رشدي مختلفي به خود مي‌گيرد، به طوري كه در نواحي جنگلي به صورت مارپيچي تا ارتفاع 5 تا 7 متر و حتي گاهي بيشتر از روي درختان بالا مي‌رود. جنس اكتينيديا موقعيت جغرافيايي گسترده و قابل توجهي دارد. به طوري كه از 50 درجه عرض جغرافيايي شمال نسبت به خط‌استوا از جنگل‌هاي شمالي (مناطق سيبري) تا مناطق گرمسير گسترش يافته است و اختلاف دماي 15 درجه سانتي‌گراد در شبانه روز را تحمل مي كند در نتيجه كيوي حداكثر تا 18- درجه سانتي گراد در برابر سرما مقاوم است و رطوبت نسبي هوا بين 80-70 درصد براي رشد اين گياه مطلوب مي باشد (خزائي پول، 1382).
در كشور ما رقم‌هاي مختلفي از گونه Actinidiadeliciasa نظير‌هايوارد13، برونو14، مونتي15 و آبوت16 كشت مي‌شوند (محمديان و اسحاقي تيموري، 1378). گلهاي كيوي بزرگ، سفيد و جذاب هستند و به طور كامل شكوفا مي‌شوند. در كل پنج كاسبرگ و پنج گلبرگ وجود دارد. برگ‌هاي آن قلبي شكل، پهن و ساده است و بر روي ساقه به صورت متناوب قرار گرفته‌اند (محمديان و اسحاقي تيموري، 1378). ميوه كيوي سته و ناشكوفا و از يك تخمدان چند برچه‌اي منشا مي‌گيرد. رشد ميوه افزايش اندازه آن از زمان گرده افشاني تا رسيدن به وزن 120 گرم حدود 160 روز به طول مي انجامد (سیمور و تاکر17، 1997).
هر چند مبدأ اصلي كيوي چين است اما نام خود را از پرنده‌اي در نيوزيلند به نام كيوي گرفته‌است و به دليل توسعه تجارتي كه در نيوزيلند داشته و در سالهاي اخير به بازارهاي اروپايي و امريكايي وارد گشته نام نيوزلندي خود را حفظ نموده‌است. در كشورهاي نيم كره جنوبي عموماً در آبان ماه گل داده و در ماه‌هاي فروردين و ارديبهشت ميوه برداشت مي‌شود. اما در كشورهاي مناطق معتدله نظير ايران و ايالت كاليفرنيا ميوه در نيمه اول خردادماه ظاهر شده و از اواسط خرداد ماه تا اواسط آذرماه مراحل مختلف رشدي خود را پشت سر گذاشته و مي‌رسد. هرچند زمان رسيدن ميوه رقم‌هاي مختلف كيوي با هم متفاوت است ولي به طور كلي ميوه تمام رقم‌ها در فاصله زماني نيمه آبان تا نيمه آذرماه ميرسند (محمديان و اسحاقي تيموري، 1378).
1-7- تشريح ميوه
ميوه كيوي ظاهري استوانه‌اي و انگوري شكل دارد كه در انتها مدور شده و گاهي به شكل بيضي و تخم مرغي شكل در مي‌آيد. طول ميوه از 4 تا 5/7 سانتي متر و قطر آن 5/3 تا 5 سانتي متر متغير است. وزن هر ميوه به طور متوسط بين 120 تا 130 گرم است كه حداقل از 30 تا 35 گرم تا حداكثر 300-200 گرم مي‌رسد. اندازه ميوه كيوي علاوه بر عوامل تغذيه‌اي و محيطي به رقم كيوي، سن گياه و مقدار محصول گياه بستگي دارد (جمشيدي 1380). ميوه پوست بسيار نازك و رنگ قهوهاي دارد كه از كرك‌هاي كوتاه و پر پشت به طول 3-2 ميليمتر پوشيده‌است. ميزان كرك‌هاي روي ميوه در رقم‌هاي مختلف متفاوت است براي مثال رقم برونو نسبت به آبوت كرك‌هاي زيادتري دارد كرك‌هاي روي ميوه در زمان رسيدن ميوه مرده‌اند و مي توان در حين برداشت و بسته بندي با دست و عمل مالش كرك‌ها را از روي ميوه جدا كرد (وارینگتون و وستون18، 1990).
ميوه توسط يك دم به طول 8-3 سانتي متر به ساقه چسبيده كه در زمان برداشت ميوه بر روي ساقه مي‌ماند. در محل چسبيدن دم به ميوه حلقه برآمده (برجسته اي) از كاسبرگ‌هاي به جا مانده به رنگ قهوه‌اي وجود دارد كه در طي رشد ميوه محل تجمع تانن‌ها مي شود (وارینگتون و وستون، 1990). همان طوري كه گفته شد ميوه كيوي يك ميوه سته و ناشكوفا است كه يك لايه نازك اپيدرمي دارد بافت سفت، گوشتي و آبدار ميوه از دو بخش ميان بر داخلي19 و ميان بر خارجي20 تشكيل شده است. بافت ميان بر خارجي كه درزير اپيدرم قرار دارد. از سلولهاي پارانشيمي بيضوي شكل با ديواره‌هاي نازك تشكيل شده است كه توسط يك شبكه آوندي استوانهاي شكل ازدو بخش ميان بر داخلي كه حاوي سلول‌هاي كشيدهاي است جدا ميگردد. سلولهاي هر دو بخش حاوي پلاستيدهاي21 حاوي كلروفيل هستند كه منجر به ايجاد رنگ سبز زمردين بافت ميوه مي‌شوند. در بخش ميان‌بر داخلي حلقه‌اي متشكل از 20الي 40 برچه (حفره كوچك) حاوي دانه‌هاي سياه رنگ قرار گرفته اند. برچه‌ها از ماده زمينهاي لزج و چسبناكي تشكيل شدهاند كه دانه‌هاي سياه ميوه را در برگرفته و از آنها محافظت مي‌كنند (محمديان و همكاران 1378 ؛ وارینگتون و وستون22، 1990). هر ميوه مي تواند 1000 تا 1500 دانه داشته باشد (سیمور و تاکر23، 1997). درون بر ميوه از يك هسته (يا ستون مركزي) سفيدرنگي تشكيل شده كه از سلول‌هاي پارانشيمي بزرگ فاقد كلروفيل ساخته شده است ‌(وارینگتون و وستون، 1990).
1-8- رقم‌هايوارد
رقمي ديررس، كشيده و بزرگ و غني از قند با قابليت نگهداري بسيار مطلوب مي‌باشد ‌‌(وارینگتون و وستون، 1990). داراي ميوه‌هاي تخم مرغي شكل و پهن بوده و وزن آن هنگام رسيدن 120-80 گرم است. طول ميوه 7-5 سانتي‌متر و عرض آن 5-4 سانتي‌متر مي‌باشد. اگر چه ميزان متوسط محصول آن به ازاء هر درخت در مقايسه با ساير رقم‌ها كمي كمتر است ولي داراي خصوصياتي است كه آن را نسبت به بقيه متماير كرده و باعث گسترش بيشر آن نسبت به بقيه رقم‌ها مي‌شود. خصوصيات اين رقم را مي‌توان به صورت زير خلاصه كرد:
1- ميوه آن نسبت به بقيه درشت‌تر و يكنواخت‌تر است.
2- ارزش اقتصادي زيادي دارد، زيرا بازارپسند بوده و ارزش صادراتي دارد.
3- شكوفه‌هاي آن نسبت به بقيه كمي ديرتر باز ميشوند، در نتيجه براثر سرماي ديررس بهاره آسيب نمي بينند (آرپویا24 و همکاران، 1984).
1-9- تركيبات شيميايي موجود در ميوه رسيده كيوي
تركيبات ميوه كيوي، توسط دانشمندان متعددي شناسايي و اندازه گيري شده است كه البته بين مقادير گزارش شده تفاوت‌هايي وجود دارد. اين تفاوتها مي‌تواند ناشي از اختلاف بين بافت‌هاي ارزيابي شده، در روش آزمايش و يا رقمي باشد كه مورد آزمايش قرار گرفته‌است و همچنين مي‌تواند ناشي از تفاوت بين شرايط رشد محصول و درجه رسيدگي ميوه‌ها باشد (وارینگتون و وستون25، 1990). در سالهاي اخير اكثر مطالعات بر روي رقم‌ هايوارد متمركز شده است. براساس نتايج بدست آمده ميوه كيوي رسيده رقم‌ هايوارد داراي تركيبات متنوعي مي باشد كه عبارتند از:
پروتئين: ميوه كيوي حاوي 2/1-11/0 درصد پروتئين براساس وزنتر مي‌باشد. دامنه زيادي كه براي پروتئين گزارش شده ناشي از تفاوت روش آزمايش است. به طوري كه ميزان بدست آمده با روش ميزان كل نيتروژن26 معمولا بيشتر از مقادير اندازه‌‌گيري شده با روش لاوري است (وارینگتون و وستون27، 1990).
سلولز: سلولز موجود در كيوي 5/2 گرم در 100 گرم وزن تازه است كه حدود 3/1 گرم آن جزء مواد فيبري قابل حل در آب و 2/1 گرم آن غير قابل حل درآب است. آزمايش‌هاي متعدد نشان داده است كه فيبر خوراكي محلول نقش مهمي در كاهش كلسترول خون دارد. فيبر مورد نياز بدن انسان در شبانه روز 6 گرم بوده كه با مصرف يك الي دو عدد كيوي تأمين مي‌شود (محمديان و اسحاقي تيموري، 1378).
نشاسته و كربوهيدراتها: تركيب عمده ميوه كيوه‌ي رانشاسته تشكيل مي‌دهد. از اين نظر ميوه كيوي هم رديف با ساير ميوه‌هاي نشاسته‌دار همچون سيب، موز و انبه قرار دارد. ميوه‌اي كه كاملا رسيده و آماده خوردن است تقريبا به مقدار خيلي كمي نشاسته دارد و يا اصلاً نشاسته‌اي در آن وجود ندارد زيرا در طي رسيدن نشاسته به قند تبديل مي‌شود. مقدار كل قند ميوه 15-8 درصد وزن كل ميوه است، دامنه وسيع گزارش شده عمدتاً به دليل تفاوت درجه رسيدگي ميوه است. ثابت شده است كه اختلاف اساسي ارقام مختلف كيوي از نظر طعم و شيريني و ساير فاكتورهاي مهم منوط به اختلاف در ميزان پليساكاريدها مي‌باشد. قندهاي‌ اصلي ميوه شامل گلوكز (6-2) درصد، فروكتوز (8-5/1 درصد) و مقدار كمي ساكارز (حدود 2/0 درصد) و مقادير جزئي اينوزيتول است (وارینگتون و وستون، 1990؛ مکرا28 و همکاران، 1992).
چربي: در ميوه كيوي حدود 9/0-7/0درصد (براساس وزن تر) چربي وجود دارد. با وجود مقادير كم چربي مقادير نسبتا خوبي ويتامين C (محلول در آب) و ويتامين A (ويتامين‌هاي محلول در چربي) روغن دانه كيوي حاوي مقدار كمي اسيدهاي چرب اشباع و مقادير زياد اسيدهاي چرب غيراشباع مي‌باشد ‌(وارینگتون و وستون، 1990‌).
تركيبات پكتيكي: 98% تا 17/0 درصد از وزن تر ميوه را تركيبات پكتيكي تشكيل مي‌دهند. ميزان پكتين ميوه در حين رسيدن و نرم شدن ميوه تغيير مي كند (وارینگتون و وستون29، 1990).
موسيلاژ: پلي‌ساكاريدهاي اسيدي از جمله گلوكرونومان30 در ميوه كيوه‌ي شناسايي شده‌اند كه مقدار آنها در بافت خوراكي ميوه 150 ميلي گرم درصد گرم وزنتر ميوه است (وارینگتون و وستون، 1990).
اسيدهاي آلي: در زمان برداشت ميوه كيوي حاوي 9/0 تا 5/2 درصد اسيديته كل براساس وزنتر مي‌باشد كه حدود 40 تا 50 درصدآن مربوط به سيترات، 40 تا 50 درصد آن كوئينات و 10 درصد مربوط به مالات مي‌باشد. بالاترين ميزان سيترات در لايه دروني ميوه و بالاترين مقدار كوئينيك اسيد در لايه بيروني كورتكس مي‌باشد. بيشترين ميزان اسيد در بافت اطراف دانه متمركز شده و كمترين ميزان اسيد در قسمت هسته مركزي ميوه و ميان‌بر خارجي ميوه است. اسيدهاي اصلي و عمده كيوي اسيد سيتريك، ماليك و كوئينيك مي‌باشند. اسيد گالاكترونيك31، اسيد گلوكورنيك32 و اسيد كوماريك33 كمترين ميزان را به خود اختصاص مي‌دهند (مارش34 و همکاران، 2004). همچنين به ميزان 002/0 ميلي گرم در 100 گرم وزن تر ميوه اسيد ساليسيليك وجود دارد (عابديني، 1382).
رنگيزه‌ها: كيوي يك ميوه مغذي و جذاب به‌علت رنگ سبز بافت آن مي باشد كه اين رنگ به واسطه وجود كلروفيل‌هاي b,a مي باشد (تورینی35 و همکاران، 2008).
ويتامين‌ها: اغلب ويتامين‌هاي شناخته شده در ميوه كيوي مي‌باشند. ويتامين C كه يكي از حياتي‌ترين ویتامین‌هاي خوراكي و لازم بدن مي باشد، 200-37 ميليگرم از صد گرم وزنتر را تشكيل مي‌دهد كه اين مقدار حدود دو برابر ويتامين C موجود در مركبات و 10 برابر ويتامين C موجود در موز است و حتي چند برابر ميزان آن در سيب و هلو مي‌باشد. لذا با خوردن روزانه 100 گرم ويتامين C رفم برونو ازبقيه بيشتر است و به 200 ميليگرم درصد گرم ميوه مي‌رسد. ويتامين E ويتامين ديگري است كه نسبت به ميوه‌هاي ديگر در كيوي بيشتريافت مي‌شود (وارینگتون و وستون، 1990؛ تورینی و همکاران، 2008)
مواد معدني: اغلب عناصر پرمصرف و كم مصرف مورد نياز بدن درميوه كيوي يافت ميشوند. ميوه كيوي حاوي روي، فسفر، سديم، پتاسيم كلر، منيزيم، كلسيم، مس، گوگرد، آهن، منگنز و كروم ميباشد. پتاسيم عنصر اصلي در كولتيوار‌هاي مختلف كيوي مي باشد پتاسيم موجود در ميوه كيوي برابر با پتاسيم موز بوده و 20 برابر پتاسيم موجود در سيب است (محمديان و همكاران،1378؛ ذولفقاتی36 و همکاران، 2008).
آنزيم‌ها: كيوي داراي يك آنزيم پروتئوليتيكي به نام اكتينيدين مي‌باشد. اين آنزيم مشابه تيول پروتئاز پاپائين37 در گياه پاپايا (خربزه درختي) وفيسين38 ودر انجير و بروميلين39 در آناناس است (سیمور و تاکر40، 1997). از دیدگاه پودیوینسکی41 و همکاران (1999) آنزیم اکتینیدین احتمالاً در مقابله حمله عوامل بیماری زا تولید می‌شود.
آروما (مواد معطر): مواد معطر کیوی به شدت تحت تاثیر میزان و درجه رسیدگی میوه قرار دارد. میوه‌هایی که به مرحله رسیدگی کامل نزدیک می‌شوند مزه و طعم علفی خود را از دست داده و عطر و طعم شیرین و استری در میوه ایجاد می‌شود، عمدتاً مواد فرار کیوی مربوط به اتیل بوتانواتف هگزانان و ترانس- هگز-2-انال می‌باشد (سیمور و تاکر، 1997).
2-1- فیزیولوژی پس از برداشت میوه کیوی
2-1-1-نمو فیزیولوژیکی میوه
میوه‌ها در طول دوره رشد با سایر اندام‌های گیاهی در حالت تعادل پویا بوده و مواد مغذی و آب مورد نیاز خود را از آنها تامین می‌کنند و در نهایت به بلوغ فیزیولوژیکی42 می‌رسند که رسیدن فیزیولوژیکی پس از آن صورت می‌گیرد. مرحله بعدی نمو که معمولا با شروع آن میوه به شرایط بهینه خود جهت مصرف خوراکی می‌رسد رسیدگی43 نامیده می‌شود. چنانچه نمو میوه از این مرحله فراتر رود فرآیندهای ماده ساز (آنابولیک)جای خود را به فرآیندهای تجزیهکننده (کاتابولیک) داده و میوه وارد مرحله پیری44می‌شود که نتیجه آن مرگ و متلاشی شدن سلول‌ها و در نتیجه فساد میوه می‌باشد. بلوغ میوه فقط در زمان پیوند داشتن با گیاه تکمیل می‌شود در حالی که رسیدن و پیری میوه بسته به نوع میوه ممکن است در روی گیاه و یا جدا از گیاه اتفاق بیافتد. در مرحله بلوغ میوه شدت تنش میوه کیوی (مقدار CO2 تولید شده توسط مقدار معینی از محصول در واحد زمان) کاهش می‌یابد به طوری که شدت تنفس میوه‌ی نابالغ حدود 40mg CO2/kg.h و درمیوه بالغ 20-30mg CO2/kg.h است. همزمان با فرآیند رسیدن و نرم شدن میوه شدت تنفس برای مدت کوتاهی افزایش یافته و به حداکثر مقدار خود رسیده و سپس کاهش می‌یابد. زمانی که شدت تنفس شروع می کند تولید اتیلن از یک مقدار جزئی افزایش یافته وبه حداکثر مقدار خود 60-80 mg/kg.hr می رسد که به این نو ع تنفس الگوی تنفسی فراز گرایی اطلاق می‌شود (سیمور و تاکر45، 1997).
به عبارتی مرحله افزایش موقت فعالیت تنفسی در موقع رسیدن میوه به مرحله فرازگرایی معروف است و برای اولین بار در سال 1952 این اصطلاح بوسیله کید و وست46 که در مورد فیزیولوژی پس از برداشت سیب مطالعه می‌کردند بکار برده‌ ‌شد. مفهوم فرازگرا که اولین بار مورد استفاده قرار گرفت به معنی تولید ناگهانی CO2 بود. در واقع پدیده فرازگرا نشان دهنده‌ی پایان سنتزهای فعال و طبیعی و آغاز مرگ واقعی میوه می‌باشد. بیشتر میوه‌هایی که در منطقه معتدل رشد و نمو می‌یابند این پدیده را نشان می‌دهد. همزمان با افزایش تنفس افزایش تولید اتیلن نیز صورت می‌گیرد. وقتی برمیزان تولید اتیلن میوه به مقدار زیادی افزده می‌شود علامت شروع مرحله تنفس فرازگرایی میوه می‌باشد. بنابراین میوه کیوی نیز در گروه میوه‌های فرازگرا قرار می‌گیرد، اما در رقم‌هایوارد برخلاف سایر میوه‌های فرازگرا و سایر ارقام کیوی که رسیدگی کامل میوه همزمان با حداکثر مقدار منحنی فرازگرا در (موز و آواکادو) و یا کمی بعد از آن (سیب و گلابی) است، در میوه کیوی، حداکثر منحنی فرازگرا بعد از رسیدگی کامل میوه اتفاق می‌افتد. رسیدگی مطلوب کیوی زمانی است که غلظت مواد جامد محلول به 14-13 درصد برسد و این مرحله درست قبل از رسیدن فیزیولوژیکی و قبل از ورود به مرحله رسیدن، برداشت کرده و عمر انباری آن را با نگهداری در انبار سرد، انبار یا اتمسفر کنترل شده (CA)47، بسته بندی با اتمسفر تغییر‌یافته (MAP)48 و یا تیمار با مواد بازدارنده بیوسنتز یا عمل اتیلن که با گیاه محیط زیست و انسان سازگار می‌باشند افزایش داد. لذا دسترسی به یک شاخص رسیدگی مناسب برای برداشت و به موقع این میوه ضروری است (بن-یوهوشو49،2005).
2-1-2- اهمیت شاخص رسیدگی در میوه کیوی :
برداشت زود هنگام میوه کیوی قبل از رسیدن به مرحله بلوغ فیزیولوژیکی قابلیت نگهداری میوه را کاهش داده و باعث می‌شود که رسیدگی مطلوب و رضایت بخشی در میوه ایجاد نشود (هارمن50،1981). حساسیت میوه‌های نارس، نسبت به اتیلن زیاد بوده و لذا در فاصله زمانی کوتاه‌تری نرم شده و ظاهر آبگزیده پیدا می‌کنند در حالی که هنوز مغز یا محور سفید میوه سفت و سخت باقی می‌ماند. همچنین به دلیل تبخیر آب و کاهش وزن در طی مدت نگهداری، سطح میوه پژمرده و چروکیده شده و بافتی اسفنجی و پوک پیدا می کند (سیمور و تاکر51، 1997؛ ماکرا52 و همکاران، 1992). همچنین رنگ پوست و بافت آن نیز پس از مدتی نگهداری کدر می‌شود (آرپویا53، 1984). از طرفی غلظت مواد جامد محلول، به دلیل هیدرولیز ناکامل نشاسته و هرگز به حد مطلوب و مناسب خود نمی رسد. لذا به‌دلیل قند ناکافی و بالا ماندن میزان آلدئید به استر، طعم نامطلوب و تلخی مشابه با میوه خام در میوه‌ی رسیده ایجاد می‌شود (ماکرا و همکاران، 1992). از طرفی اگر میوه کیوی در درجه بالای رسیدگی برداشت شود مستعد صدمات مکانیکی در طی برداشت و حمل ونقل است. علاوه بر این گوشت آن نرم شده و صدمات ناشی از پیری در تمام قسمت‌های آن ظاهر شده و در نهایت پوسیدگی آن در طی انبارداری مشاهده خواهد ‌شد. از آنجائيکه رسیدن میوه در فصل پاییز و زمستان اتفاق می‌افتد اگر میوه روی درخت برسد نه تنها از عمر انباری آن کاسته می‌شود بلکه خطر مواجه شدن با سرمای زودرس زمستانه و باران و تگرگ شدید افزایش می یاید که در نهایت باعث صدمه دیدن میوه و خسارات و زبان اقتصادی باغداران می‌شود. بنابراین برای حصول کیفیت خوراکی بهتر و عمر انباری طولانیتر باید میوه را در زمان مناسب برداشت نمود (سیمور و تاکر، 1997).
2-1- 3-تعیین شاخص رسیدگی در میوه کیوی
اصولا تشخیص زمان مناسب برداشت کیوی سایر میوه‌ها به دلیل عدم وقوع تغییرات قابل رویت و مشهود در رنگ، اندازه و شکل میوه دشوار و مشکل است. لذا پژوهشگران در مرحله اول برای دستیابی به بهترین شاخص رسیدگی ابتدا تعدادی از صفات میوه مانند میزان تولید اتیلن و CO2، اندازه میوه، غلظت نشاسته، غلظت مواد جامد محلول در بافت میوه و سفتی بافت را در نظر میگیرند (راید54 و همکاران، 1982). بسته به رقم و منطقه رشدی گیاه شاخص رسیدگی تغییر می‌کند، بنابراین باید به طور مجزا برای هر رقم و هر منطقه رشد، با شرایط آب و هوایی خاص خود، حداقل شاخص رسیدگی را مشخص کرد. به طور کلی باغ کیوی با مواد جامع محلول آن در زمان برداشت تعیین می‌شود. اگر چه میزان مواد جامد محلول یک معیار بهتر تشخیص بلوغ میوه است ولی هنوز به عنوان یک روش رایج نیست و بلوغ استاندارد برپایه سفتی بافت تعیین می‌شود. برطبق بررسی‌های انجام شده پیشنهاد می‌شود که میوه کیوه‌ي باید زمانی که میزان مواد جامد محلول مساوی یا بیشتر از 5/6 درصد است برداشت شود (میشل55، 1990).
2-1-4- تغییرات متابولیکی در موقع رسیدن میوه کیوی
رسیدن میوه نتیجه تغییرات پیچیده‌ای است که بسیاری از آنها مستقل از هم صورت می‌گیرند. تغییرات فیزیکی، بیوشیمیایی و بیولوژیکی نظیر کاهش سفتی گوشت میوه، کاهش میزان نشاسته، افزایش میزان قندها و مواد جامد محلول (بریکس)، کاهش اسیدیته افزایش پکتین‌های محلول، افزایش سرعت تنفس، افزایش بیوسنتز اتیلین و افزایش بیوسنتز مواد معطر و رنگیزه‌ها که در میوه‌های فرازگرا همراه با افزایش بیوسنتز اتیلن میباشند در میوه‌های مختلف در موقع رسیدن اتفاق میافتد (شکل 2-1). (خان56، 2006؛ ذوالفقاری57 و همکاران، 2008).

شکل 1-1- تغییر صفات مختلف در طی رسیدن میوه‌های فرازگرا برگرفته از (خان، 2006)
2-2-عمده ترین تغییرات در هنگام رسیدن میوه کیوی
رنگ: عموما با رشد میوه رنگ پوست میوه کیوی تغییر چندانی نمی‌کند. رنگ سبز بافت به دلیل حضور کلروفیل در پلاستیدهای بافت میان بر میوه است. میزان کلروفیل بافت میوه نارس 3-2 میلی گرم به ازای 100 گرم وزن تر میوه است که تا زمان برداشت میوه به 2/1 میلی گرم می‌رسد و این کاهش عمدتا به دلیل کاهش کلروفیل a در اثر فعالیت آنزیم کلروفیلاز می‌باشد اما تغییر رنگ بسیار ناچیز بوده و با چشم غیر قابل تشخیص است (فاک58 و همکاران، 1985).
میزان کلروفیل اکثر میوه‌ها در طی رسیدن کاهش یافته و کاروتنوئیدها و آنتوسیانین‌ها غالب میشوند. در حالی که در میوه کیوی کاهش غلظت کلروفیل ناچیز بوده و رنگ بافت در هنگام رسیدن کامل به رنگ سبز روشن بوده و میزان کاروتنوئیدها نیز در طی رسیدن میوه کیوی تغییری نمی‌یاید (وارینگتون و وستون59، 1990). رنگ بذر با رسیدن میوه تغییر میکند به طوری که دانه‌ها تا کامل شدن میوه، یعنی حدود 10 هفته پس از گلدهی، به رنگ سفید بوده و به تدریج با رسیدن میوه و سخت شدن دانه، رنگ بذر نیز از قهوه‌ای مایل به زرد به قهوهای تیره و در نهایت سیاه می‌شود که بیانگر نزدیک شدن مرحله رسیدگی میوه می‌باشد (پرات و رید60، 1974).
بافت میوه: بافت میوه کیوی تا آغاز هیدرولیز نشاسته و بالا رفتن غلظت قندهای محلول یعنی حدود 20 هفته پس از گلدهی سفت می‌باشد (سیمور و تاکر61، 1997). الگوی تغییرات رسیدن میوه برداشت شده در مرحله رسیدگی فیزیولوژیکی مناسب با میوه‌هایی که بر روی درخت میرسند متفاوت می باشند (پرات و رید، 1974). نرم شدن بافت میوه همراه با تغییر مواد پکتیکی از حالت نامحلول به محلول می‌باشد که این عمل مربوط به شکستن مولکول‌های ترکیبات پکتیکی است. پروتوپکتین که تشکیل دهنده پکتین‌های نامحلول می‌باشد در مرحله رسیدن میوه تیدیل به پکتین محلول می‌گردد. این پکتین‌های محلول مجدداً توسط آنزیم‌های پکتین متیل استراز(PME)62 و پلی گالاکتروناز (PG)63 تجزیه می‌شوند. تبدیل پروتوپکتین نامحلول به پکتین محلول و کاهش متعاقب مقدار مواد پکتینی در مورد بسیاری از میوه‌های دیگر از جمله سیب و گلابی نیز گزارش شده است (خان64، 2006). با رسیدن میوه کیوی میزان پروتوپکتین نامحلول از 7/1 درصد به 6/0 درصد کاهش یافته و در همین راستا میزان پکتین محلول در آب آن از 3/0 درصد به 6/1 درصد افزایش می‌یابد (پرات و رید، 1974).
اندازه و حجم میوه: فاصله بین گرده افشاني تا زمانی که میوه به وزن 120 گرم برسد در حدود 160 روز است که در طی این مدت میوه رشد می‌کند. افزایش اندازه میوه کیوی یا به عبارتی بزرگ شدن میوه و رشد آن ناشی از تقسیم سلولی و بزرگ شدن خود سلول‌ها است که به یک نسبت انجام نمی‌گیرند. به طوری‌که از زمان گرده افشانی تا 58 روز اول رشد میوه سریع بوده و افزایش سریعی در میوه صورت می‌گیرد. از روز 58 تا روز 76 بزرگ شدن سلول به آهستگی صورت گرفته و رشد میوه کند می‌گردد. دوباره در فاصله روزهای 76 تا 160 رشد میوه سریع‌تر می‌شود که عمدتا به دلیل بزرگ شدن سلولهای بافت میان‌بر داخلی است (محمدیان و همکاران، 1378). با رسیدن میوه‌ها هیدرولیز نشاسته و افزایش قند میوه و فشار اسمزی سلول‌های بافت داخلی میوه افزایش یافته و لذا در مراحل انتهایی رشد و نمو افزایش فشار اسمزی سبب جذب آب به درون سلول‌ها شده و افزایش فشار داخلی سلول منجر به زیاد شدن حجم سلول می‌گردد.
کربوهیدرات‌ها: در ابتدای رشد میوه انتقال ترکیبات فتوسنتزی از برگ‌ها به میوه سبب رشد و نمو میوه و اندوخته شدن نشاسته در میوه می‌شود. میزان نشاسته میوه از اواسط تیرماه تا اواسط مهر ماه به طور پیوسته افزایش می‌یابد‌(سیمور و تاکر65، 1997).گرانول‌های نشاسته ابتدا در سلول‌های زیر اپیدرم تشکیل شده و سپس به سمت لایه‌های زیرین تا هسته مرکزی توسعه می‌یابند. به طور متوسط اندازه گرانول‌ها در طول فصل رشد از 4-3 میکرومتر در میوه نارس افزایش یافته و 20 هفته پس از شکوفه‌دهی به حداکثر مقدار خود یعنی 30-20 میکرومتر می‌رسند. غلظت گلوکلز، فروکتوز و ساکاروز تا 20 هفته بعد از شکوفه‌دهی در سطح پایینی (کمتر از 1% برحسب وزن تر) قرار داشته و میزان قند الکلی اینوزیتول نیز در طی رشد و نمو میوه بسیار جزئی و کم است. 20 هفته بعد از شکوفه‌دهی تغییر ناگهانی در متابولیسم کربوهیدرات‌ها ایجاد شده و نشاسته ذخیره شده سریعاً هیدرولیز گردیده و کاهش محسوسی در اندازه گرانول‌ها صورت می‌گیرد (ساگیموتو66 و همکاران، 1988). همزمان با هیدرولیز نشاسته غلظت قندها نیز بالا رفته و افزایش عمده‌ای در میزان گلوکز و فروکتوز و افزایش کمتری در غلظت در غلظت ساکارز صورت می‌گیرد (سیمور و تاکر، 1997). اگر میوه در طول فصل رشد خود بر روی درخت باقی بماند میزان قند آن 35 هفته پس از شکوفه‌دهی به حدود 10 درصد بر حسب وزن تر می‌رسد، در این مدت هیدرولیز نشاسته تنها نیمی از افزایش قندهای محلول را توجیه می‌کند و بقیه مربوط به انتقال مواد فتوسنتزی ناشی از عمل فتوسنتز در سایر اجزای گیاه بخصوص برگ‌ها است. اما30 هفته پس از شکوفه‌دهی با ریزش برگ‌ها این انتقال به تدریج کاسته شده و در صورت باقی ماندن میوه بر روی شاخه، میزان قند میوه از این مرحله به بعد به دلیل تنفس سلولی کاهش می‌یابد ‌(وارینگتون و وستون67، 1990؛ ‌سیمور و تاکر، 1997).
اسیدهای آلی: اسیدهای آلی در طی رشد و نمو میوه به تدریج ذخیره شده و به طور قابل توجهی طعم میوه را تحت تأثیر قرار می‌دهند. اسیدیته قابل تیتر برحسب اسید‌سیتریک در میوه کیوی از 4/0 درصدبرحسب وزن تر در زمان شكوفه‌دهي افزایش یافته و به 9/1 درصد در هفته نوزدهم می‌رسد. سپس به مدت 4-1 هفته درحد ثابتی باقی مانده و بعد از آن دوباره کاهش می‌یابد و آغاز این کاهش تقریباً همزمان باهیدرولیز نشاسته می‌باشد. اسیدهای غالب کیوی اسید سیتریک، مالیک و کوئینیک میباشند. مطالعات انجام شده در نیوزیلند وکالیفرنیا نشان داد که در طی رشد و نمو میوه غلظت اسید مالیک به تدریج و غلظت اسید سیتریک به سرعت افزایش می‌یابد تا به حداکثر غلظت خود میرسند که همزمان با به حداکثر رسیدن میزان نشاسته یعنی تقریباً حدود 20 هفته پی از گلدهی (مارش68و همکاران، 2004؛ سیمور و تاکر69، 1997).
مواد معطر: در میوه نارس عامل عطر میوه آلدئیدها می‌باشند. با رسیدن میوه غلظت آلدئیدها کاهش می‌یابد درحالی که غلظت کل ترکیبات فرار و میزان نسبی استرها در ترکیبات فرار افزایش می‌یابد (سیمور و تاکر، 1997). در این خصوص میزان اتیل استر افزایش عمدهای نشان می دهد. میوه در ابتدا عطر و رایحه علفی و تا حدی طعم اسیدی دارد که کم کم با رسیدن میوه تعدیل یافته و عطر و طعم مطلوب و رضایت بخشی در میوه ایجاد میگردد. ایجاد طعم در اثر نسبت مناسب قند به اسید است. زمانی که میوه کاملاً رسیده و سفتی بافت به 5/0 نیوتن میرسد طعم استری در بافت غالب است که اکثر مردم عطر استری میوه را ترجیح میدهند (استیونسون و ملتون70، 1999).
2-3-شرایط نگهداری میوه کیوی در انبار
به منظور نگهداری خوب و طولانی مدت کیوی سرعت و شدت تغییرات فیزیولوژیکی فرایند رسیدن باید تا حد ممکن کاهش یابد. در صورت برداشت به موقع کیوی می توان آن را به مدت چهار الی شش ماه در انبار سرد نگهداری نمود. موفقیت در امر نگهداری میوه‌ها به روش انبارداری آنها و همچنین به چگونگی اعمال شرایط لازم انبارداری بستگی دارد. مهمترین این عوامل در انبار سرد عبارتند از دما، رطوبت نسبی و تهویه (سیمور و تاکر، 1997؛ وارینگتون و وستون71، 1990).
2-3-1-دما
دمای درون سردخانه باید صفر درجه سانتی گراد و حداکثر تغییرات دما باید بین 5/0- تا 5/0+ درجه سانتی گراد باشد. با افزایش دما فرایندهای اصلی نظیر تنفس، رسیدن میوه، از دست دادن رطوبت و فساد میوه افزایش می‌یابد. به طورکلی نرم شدن میوه کیوی در محیط عاری ازاتیلن تا حد زیادی تحت تاثیر میزان دما قرار می‌گیرد. دمای بیشتر از صفر درجه سانتی‌گراد منجر به افزایش میزان تنفس میوه کیوی شده و ماندگاری آن به شدت کاهش می‌یابد. با نگهداری میوه کیوی در دمای دو درجه سانتی گراد ماندگاری آن در مقایسه با دمای صفر درجه سانتی گراد به میزان يك تا دو ماه کاهش می‌یابد (وارینگتون و وستون72، 1990).
2-3-2- ر طوبت نسبی
رطوبت نسبی سردخانه باید بین 90 تا 95 درصد باشد. اگر رطوبت نسبی پایین باشد میوه‌ها آب و در نتیجه وزن خود را سریع تر از دست میدهند. زمانی که کاهش وزن میوه بیش از 3 تا 4 درصد باشد پوست میوه چروکیده می‌شود و قابلیت انباری خود را از دست میدهد. رطوبت پایین هوای اطراف میوه به عنوان مهمترین عامل



قیمت: تومان

دسته بندی : پایان نامه ارشد

دیدگاهتان را بنویسید