دانلود پایان نامه

، طبقه بندي، ضوابط و مقررات مربوط به فضاي سبز بحث شده است. منظور از فضاي سبز شهري، نوعي از سطوح کاربري زمين شهري با پوشش گياهي انسان ساخت که هم واجد بازدهي اجتماعي و هم واجد بازدهي اکولوژيکي هستند. (سعيدنيا، 1383، ص29).
2- منبع ديگري که مي توان نام برد کتاب برنامه ريزي و طراحي فضاي سبز شهري که مرکز مطالعات و برنامه ريزي شهر تهران در تيرماه 1380 منتشر کرد و در آن از تعاريف فضاي سبز و معيارهاي منظرسازي و باز شهري و اصول مديريت و حفظ فضاي سبز شهري از جمله شهر تهران پرداخته شده است.
3- کتاب پارادايم هاي پرديس درآمدي بر بازشناسي و باز آفريني باغ ايراني از آزاده شاهچراغي توسط جهاد دانشگاهي واحد تهران منتشر شده است.
4- هنريک مجنونيان در کتاب مباحثي پيرامون پارکها و فضاي سبز و تفرجگاه که در سال 1374 سازمان پارکها و فضاي سبز شهر تهران آن را منتشر کرد. در فصل اول کتاب خود از منابع تفرجگاهي و طبقه بندي و طرح ريزي اين فضاها پرداخته است و در فصل دوم به ارزيابي اقتصادي فضاي سبز مي پردازد. و در فصل سوم به مفهوم جديد از جنگل شناسي مي پردازد . ودر فصل آخر اين کتاب به نقش فضاي سبز شهري در بهبود شرايط زيست محيطي شهرها پرداخته است.
5- مسعود مردوخي مقاله اي با عنوان نگهداري و توسعه فضاي سبز که در مجموعه مقالات و سمينار فضاي سبز که توسط سازمان پارکها و فضاي سبز شهر تهران در سال 1371 انتشار يافت دارد.
6- سيد محسن حبيبي در کتاب سرانه کاربري هاي شهري که سازمان ملي زمين و مسکن در سال 1378 منتشر نمود به گزارشي از سرانه هاي استاندارد فضاي سبز شهري در جهان اشاره نموده است.
7- پايان نامه كارشناسي ارشد رشته شهرسازي ، بررسي و تحليل كاربري فضاهاي سبز (پارك هاي درون شهري) از ديدگاه برنامه ريزي شهري (نمونه موردي: مناطق 1 و 8 شهرداري تبريز)، اكبر اسماعيلي، به راهنمايي: دكتر علي عسگري ، دانشگاه تربيت مدرس.در اين پژوهش با استفاده از GIS به بررسي و تحليل كاربري فضاي سبز (پارك هاي درون شهري) در مناطق 1 و 8 شهرداري تبريز پرداخته شده، تا چگونگي توزيع اين نوع كاربري در سطح محدوده، مورد بررسي قرار گرفته و ميزان انطباق و عدم انطباق آن با طرح هاي فرادست شهري، رعايت و عدم رعايت سلسله مراتب كاركردي پارك ها و ميزان سازگاري و ناسازگاري بين كاربري فضاي سبز و ساير كاربري ها تعيين گردد.
8- پايان نامه كارشناسي ارشد، مكانيابي و مدل سازي پراكنش فضاي سبز شهري (پارك در مقياس محله) مطالعه موردي: منطقه 1 شهرداري سنندج/خالد عبري، به راهنمايي: دكتر محمدرضا پورمحمدي، رشته جغرافيا و برنامه ريزي شهري، دانشگاه تبريز. اين تحقيق به ارزيابي مكانيابي فضاي سبز ناحيه 1 شهر سنندج و تعيين مكان بهينه فضاي سبز اين ناحيه، بر اساس متغيرهاي اساسي با استفاده از سيستم اطلاعات جغرافيايي (GIS)و با توجه به مدل هاي مكانيابي كاربري اراضي همچون: مدل همپوشاني شاخص ها و تحليل سلسله مراتبي مي پردازد.
9- پايان نامه كارشناسي ارشد، تحليل كاربري فضاي سبز در شهر بناب/عليرضا غلام زاده، به راهنمايي: دكتر زهره فني، رشته جغرافيا و برنامه ريزي شهري، دانشگاه شهيد بهشتي.اين تحقيق به بررسي ميزان سرانه فضاي سبز در نواحي پنج گانه شهر بناب و نحوه توزيع آن در سطح نواحي پرداخته و به ارائه پيشنهادهايي جهت بهبود وضعيت موجود مي پردازد.
10- كاربرد سامانه اطلاعات مكاني در برنامه ريزي كاربري فضاي سبز (بوستان هاي شهري) مطالعه موردي: شهر قدس،مهندس غلامرضا كريم زاده ـ افسانه بردبار،اداره كل GIS سازمان نقشه برداري كشور.مطالعه موردي در اين تحقيق مربوط به برنامه ريزي فضاي سبز شهر قدس استان تهران است. در اين تحقيق با استفاده از سامانه اطلاعات مكاني GIS، وضعيت توزيع و پراكنش بوستان ها و سرانه مربوط در محلات مختلف شهر مورد بررسي قرار گرفته و سپس مكان هاي مناسب براي احداث فضاهاي جديد و جبران كمبودهاي موجود تعيين گرديده است.
11- پايان نامه کارشناسي ارشد مهران قدوسي با عنوان تحليل پراکندگي پارک هاي شهري مي توان اشاره کرد.
12- پايان نامه کارشناسي ارشد جمال محمدي با عنوان اولويت سنجي مکاني توسعه فضاهاي سبز و پارک هاي شهري با استفاده از روش AHP (نمونه موردي : شهر مياندوآب). در پژوهش حاضر ضمن ارزيابي وضعيت موجود توزيع و پراکندگي پارکها و فضاهاي سبز شهري مياندوآب، با استفاده از تکنيک تحليل سلسله مراتبي (AHP ) اولويت هاي مکاني توسعه اين فضاها در سطح نواحي شهر ، ميزان دسترسي، تراکم جمعيت، سرانه موجود فضاي سبز و سازگاري با کاربري هاي ديگرمي توان اشاره کرد.
13- پايان نامه کارشناسي ارشد حسين پورقيومي با عنوان تحليل مکاني- فضايي پارکهاي شهري شهر نورآباد با استفاده از GIS، اين پژوهش با ارائه الگوي مناسب و با استفاده از تحليل سلسله مراتبي (AHP) و مدل همپوشاني شاخص ها(IO) به دنبال توزيع بهينه فضاي سبز در شهر نورآباد است، براي رسيدن به اين منظور با استفاده از نرم افزار GIS و پس از طي کردن مراح جمع آوري داده، تهيه لايه اطلاعاتي جديد، طبقه بندي و ارزش گذاري لايه ها و نهايتاً وزن دهي و همپوشاني لايه هاي اطلاعاتي به الويت بندي زمين هاي شهر نورآباد براي ايجاد فضاي سبز جديد پرداخته شد. در نهايت زمين هاي اين شهر از لحاظ قابليت ايجاد پارک شهري جديد به هفت دسته تقسيم بندي گرديد. همچنين نتايج اين تحقيق نشان دهنده توانمندي هاي سيستم اطلاعات جغرافيايي در مکان يابي انواع خدمات شهري از جمله فضاهاي پارک است.
14- پايان نامه ک
ارشناسي ارشد جواد محمدي با عنوان تحليل پراکندگي فضايي و مکان يابي فضاي سبز شهري در منطقه 2 تبريز کار کرده است .
15- پايان نامه کارشناسي ارشد معصومه ستوده در مورد فضاي سبز شهري و نقش آن در ساماندهي فضايي شهر همدان در دانشگاه آزاد اسلامي واحد رشت کار کرده است.
16- پايان نامه کارشناسي ارشد سعيد بان نيز در مورد تحليل جغرافيايي و ساماندهي فضاي سبز شهري مطالعه موردي پارکهاي درون شهري در دانشگاه آزاد اسلامي واحد رشت کار کرده است.

2-2: انواع فضاهاي سبز شهري
در يک تقسيم بندي کلي مي توان فضاهاي سبز شهري را به چهار دسته ذيل تقسيم نمود:
1. فضاهاي سبز عمومي
2. فضاهاي سبز نيمه عمومي
3. فضاهاي سبز خياباني
4. فضاهاي سبز خصوصي
که در زير به تعريف مفاهيم هر يک از آنها پرداخته مي شود .
2-2-1: فضاهاي سبز عمومي
فضاهاي سبزي هستند که واجد بازدهي اجتماعي مي باشند . اين فضاها براي عموم مردم در گذران اوقات فراغت، تفريح و مصاحبت با دوستان وگردهمايي هاي اجتماعي و فرهنگي استفاده مي شوند . فضاهاي ياد شده اساساً براي اين منظور طراحي يا تجهيز شده اند . وجود نيمکت ، روشنايي ، آبخوري ، دستشويي ، کف سازي معابر و دسترسي از مؤلفه هاي فضاهاي سبز عمومي به شمار مي روند . از فضاهاي سبز عمومي معمولاً به عنوان ” پارک ” نام برده مي شود . در واقع فضاهاي سبز اجتماعي شامل فضاهاي سبز عمومي مجهز به خدمات و تسهيلات مي شود .
2-2-2: فضاهاي سبز نيمه عمومي
فضاهاي سبزي که بازدهي اکولوژيکي دارند ، ليکن استفاده کنندگان آنها نسبت به فضاهاي سبز عمومي محدودترند ، واجد بازدهي تام اجتماعي نيستند . محوطه هاي باز بيمارستان ها و ادارات دولتي و . . . در اين دسته قرار مي گيرند .
2-2-3: فضاهاي سبز خياباني
نوعي از فضاهاي سبز شهري هستند که به طور معمول درخت کاري حاشيه باريکي از حد فاصل مسيرهاي پياده رو و سواره رو را تشکيل مي دهند و يا به صورت متمرکز در فضاهاي نسبتاً کوچک ميدان و يا در زمين هاي پيرامون بزرگراه ها و خيابان ها شکل گرفته اند ( سعيد نيا ، 1383 : 24 – 23 ) .
2-2-4: فضاهاي سبز خصوصي
فضاهاي سبز خصوصي شامل باغ هاي مثمر ، زمين هاي کشاورزي و باغچه هاي خصوصي هستند و به دليل خصوصي بودنشان ، فاقد ارزش اجتماعي مي باشند. بدون ترديد فضاهاي سبز خصوصي بر شرايط اکولوژيکي شهر تأثير گذار هستند (سلطاني ، 1384 : 65 ).
2-3: تقسيم بندي فضاهاي سبز
فضاهاي سبز، به دو دسته پهنه اي و خطي تقسيم مي شوند: فضاهاي سبز پهنه اي، فضاهايي هستند که در نقشه هاي شهر، به عنوان لکه هاي سبز ديده مي شوند و فضاهاي سبز خطي، به فضاهايي اطلاق مي شوند که متناسب با هويت ظرفيت جابجاشدگي شهرها و گذرگاهها موردتوجه قرار مي گيرند؛ بطوريکه ممکن است در نقشه هاي شهري ديده نشوند؛ هرچند نقش بسيار مهمي را در کنترل مسايل زيست محيطي و کالبدي شهر برعهده دارند. از آنجا که کليه ي فضاهاي سبز خطي در مالکيت عموم مردم قرار دارند، بنابراين تقسيم بندي براساس مالکيت، فقط در مورد فضاهاي سبز پهنه اي اعمال مي شود.
2-3-1: پارک
عبارت است از فضاي سبز طراحي شده اي که در مالکيت عموم قرار دارد و جزيي از فضاهاي شهري محسوب مي شود. اين فضاها توسط گياهان و درختان پوشيده شده و براساس نظارت و مديريت انسان، حفظ و نگهداري يا احداث مي شوند.
2-3-1-1: طبقه بندي پارکها براساس هويت
? پارک جنگلي
پارکي است که درختان، نقش بيش تر و مهم تري نسبت به ديگر عناصر به کار گرفته در طراحي آن دارند. و براي احداث اين پارک ها از اصول جنگل داري پيروي مي شود و هويت کلي آنها طبيعي است.
? پارک انسان ساخت
پارکي است که با بکار گيري روشهاي مهندسي و تحت مديريت انسان، به منظور ايجاد نمونه هايي از طبيعت در درون شهر ها ايجاد مي شوند.
2-3-1-2: طبقه بندي پارکها براساس اهميت، مقياس و حوزه نفوذه
براي پارکها طبقه بندي ديگري نيز، براساس اهميت مقياس و حوزه ي نفوذ آنها ارائه شده است. براين اساس، پارکها به پارک بين المللي، پارک ملي و پارک شهري تقسيم بندي مي شوند که به شرح ذيل مي باشند.
? پارک بين الملل
اينگونه پارکها داراي عناصر داخلي ويژه اي هستند که حفاظت از آنها، از اهميت و ارزش بين المللي برخوردار است، بطوري که اين مهم، از مرزهاي يک کشور فراتر مي رود.
? پارک ملي
اينگونه پارکها بخشي از سرزمين ملي به حساب مي آيند که از لحاظ برخورداري ازعناصر طبيعي و مناظر غني، حائز اهميت در سطح کشور است و نگهداري و حفاظت ازآنها از جنبه هاي متفاوت جانورشناسي، گياهشناسي،آثار تاريخي و يادبودهاي مهم توجهات زياد مي طلبد. همچنين اين پارکها مورد توجه مردم در سراسر کشور قرار دارند.
? پارک شهري
به پارکهايي که در حوزه يک شهر واقع شده اند پارک شهري گفته مي شود. پارک هاي شهري، براساس مقياس و حوزه نفوذ، به پارک همسايگي، پارک محله اي، پارک ناحيه اي، پارک منطقه اي و پارک شهري تقسيم مي شوند. ( مجنونيان ، 1374 : 72 ) .
در واقع پارک شهري، پارکي است که داراي جنبه هاي مختلف تفريحي ، فرهنگي، زيست محيطي و سالم سازي محيط زيست است و جنبه سرويس دهي به مناطق مختلف شهر را دارد ( سازمان مديريت و برنامه ريزي کشور ، 1380 : 31 ) .
پارک هاي شهري داراي نقش اجتماعي، اقتصادي و اکولوژيکي هستند که مزايايي مانند درمان
بيماري هاي روحي، محيطي مطلوب براي پرورش کودکان، يکپارچگي اجتماعي، حفظ آسايش و نيز شاخصي براي ارتقاء کيفيت فضاي زندگي و توسعه جامعه محسوب
مي شوند. که در ذيل تعاريف هر يک از انواع پارک هاي شهري ارائه گرديده است.
2-3-1-2-1: انواع پارکهاي شهري در مقياس واحد همسايگي
پارک شهري در مقياس واحد همسايگي عبارت است از پارکي که در يک واحد همسايگي قرار گرفته و مساحتي کمتر از 5000 مترمربع دارد و شعاع نفوذ آن از 100 متر تجاوز نمي کند. استفاده کنندگان آن اغلب گروه سني کودکان و نوجوانان هستند؛ از اينرو، گاهي پارک کودک نيز ناميده مي شود. دسترسي به اين پارک بايد با پاي پياده امکان پذير باشد؛ بطوريکه يک کودک 9 ساله بتواند مسير دورترين نقطه واقع در حوزه نفوذ تا پارک را به تنهايي طي کند. و در طي مسير از خيابان شرياني و بزرگراه ها عبور نکند ( سعيدنيا ، 1383 : 46 ) .
2-3-1-2-2: پارک شهري در مقياس محله
مساحت پارک محله اي، از 5000 مترمربع تا 50000 مترمربع متغير است و شعاع حوزه نفوذ آن نيز، 1000 متر برآورد مي شود. نحوه دسترسي به اين پارک نيز، بايد با پاي پياده امکان پذير باشد، بطوريکه يک کودک 9 ساله بتواند دورترين نقطه در محله تا پارک را طي کند. او در اين مسير مي تواند از خيابان تندرو بگذرد. همچنين اين پارک بايستي در مجاورت مراکز آموزشي مانند دبستان و خانه هاي مسکوني باشد.
2-3-1-2-3: پارک شهري در مقياس ناحيه
مساحت آن دو تا چهار برابر مساحت پارک محله اي( از 50000 تا 100000 مترمربع ) است. شعاع حوزه نفوذ آن، 2000 متر برآورد مي شود و مراجعه کنندگان مي توانند از دورترين مرکز ناحيه، با پاي پياده و طي چند دقيقه به پارک برسند. اين پارکها جمعيتي معادل 96000 نفر را تحت پوشش قرار مي دهند.
( رضويان 1381 : 143 ).
2-3-1-2-4: پارک شهري در مقياس منطقه
مساحت پارک منطقه اي از 100000 مترمربع تا 200000 مترمربع، يعني دوبرابر مساحت پارک ناحيه اي است و شعاع نفوذ آن نيز ، 4000 متر برآورد مي شود. دسترسي به پارک، با استفاده از وسيله نقليه امکان پذير است؛ بطوريکه از دورترين نقطه منطقه تا پارک را بتوان در زمان 15 دقيقه يا بيش تر طي کرد. ( بان ، 1388 : 36 ) .
2-3-1-2-5: پارک فراشهري (پارکهاي بسيار بزرگ)
اين پارکهاداراي مساحت بيش از 20 هکتار هستند و حوزه نفوذ آنها مي تواند بخشي از شهر يا تمام آن باشد. اين پارکها به منظور تفرج و گريز مردم از آلودگي هوا و شلوغي شهر مورد استفاده قرار مي گيرند. دسترسي به اين پارکها با استفاده از وسايل نقليه امکان پذير است. بخش هايي از اين پارکها همچنين، درصورت نياز مردم به جابجايي، مي توانند به جاده دسترسي داشته باشند. بطور کلي، به ازاي هر 50 هزار نفر جمعيت، يکي از اين پارکها موردنياز است.
2-3-2: باغها
باغ، عبارت است از فضاي سبز محصور يا نيمه محصوري که در مالکيت اشخاص خاص حقيقي و حقوقي قرار دارد و تنها بخشي از مردم مي توانند از آن استفاده کنند. چنانچه باغ خصوصي باشد کاربري آن براساس نياز مالک تعيين مي شود و اگر باغ، نيمه عمومي باشد مي تواند از عملکردهاي فضاي سبز در زمينه هاي اجتماعي و زيست محيطي برخوردار شود. از جمله باغهاي نيمه عمومي، مي توان به فضاهاي اطراف ساختمانهاي اداري(باغ اداري)؛ فضاهاي اطراف کاخها و موزه ها(باغ موزه يا باغ تاريخي)؛ فضاهاي اطراف محوطه هاي آموزشي و فضاهاي اطراف مراکز درماني اشاره کرد.
2-3-3: فضاي سبز خطي
فضاي سبز خطي، دربرگيرنده فضاهاي سبز معابر و کمربندهاي سبز


دیدگاهتان را بنویسید